Öz Türkçe Kişi Adları

Adlar yalnızca geleneksel değerleri taşıyan bir imgelendirme sistemi değildir. Kişi adlarını incelediğimizde, bu tür adların sosyolojik nedenlenmelerden dine kadar geniş bir etki alanı içerisinde olduğunu görürüz. İşte tam da burada adların çocuklar ve veliler açısından farklı anlamlar taşıdıkları gerçeği ortaya çıkar. Çocuklar adlara daha çok varlık evrenindeki anlamlı sözlü ifadeler olarak bakarken bu bakış açısı erişkin bireylerde karmaşıklaşmaktadır. İşte bunun için içerisinde hiçbir yabancı öge içermeyen öz Türkçe adları sizin için derledik.

Cinsiyet Ad Anlam Varsa kaynak
E/K Abay Türk ve Altay mitolojisinde Yeryüzü Tanrıçası.
E/K Ada Çevresi bütünüyle sularla çevrili kara parçası.
E Ada Kutay Türk mitolojisinde Gök âleminin (Cennet’in) efendisi. Ülgen.
E/K Adal Ün kazanmış, ünlü, bilinir.
E/K Adayış İdeal uğruna çaba sarf etme durumu.
E Akın Arkası kesilmeyen ilerleme.
E Akınalp Kendini sürekli geliştiren güçlü ve bilge kişi.
K Akşin Beyaz tenli kadın.
E Aktuğ Türk mitolojisinde iyilik tanrısı. Aktu.
E/K Alkım Gökkuşağı.
E Alp Yiğit.
E Alparslan Arslan gibi güçlü erkek. 2. Büyük Selçuklu Devleti’nin en güçlü hükümdarlarından biri.
E Alpay Yiğit.
E Alpdem Dürüst ve güçlü kişi.
E Alper Yiğit.
E Alperen Dürüst ve güçlü kişi.
E Alptekin 1. İyi huylu yiğit. 2. Gazneliler Devleti’ni kuran Türk hükümdar. Alp Tekin.
E Alsancak Osmanlı ve Türk bayrakları için kullanılan dolaylama.
E/K Altan Altın kelimesinin farklı bir bazı tarihî şive ve lehçelerdeki telaffuzu.
E Altay Türk, Altay ve Moğol mitolojisinde Dağ Tanrısıdır
E/K Altın Tarih boyunca dünyada değerini kaybetmeyen bir maden.
E/K Altınay Değerli kişi.
E/K Anı Hatıra, geçmişte kalan olay ve durumlardan bugüne kalan.
E Anıl 1. Amaç. 2. Hafıza.
E Arat Türk ve Altay mitolojisinde korkunç dev balık. Ölüm Balığı
E Arca Temizce.
E Arçuray Türk ve Çuvaş mitolojisinde ormanları koruduğuna inanılan varlık.
E/K Arda 1. İşaret çubuğu. 2. Sonra gelen.
E Ardıç Kışın yaprak dökmeyen güzel kokulu bir ağaç.
E/K Ardıl Birinin ardından gelip onun yerine geçen kimse, halef.
E Argun Orta Asya’da yaygın olan bir hayvan.
E Arıkan Türk ve Altay halk inancında ve mitolojisinde iyi ruh. Aruğ Han.
E/K Arıl Tüm kötülüklerden temizlenmiş.
E/K Arın 1. Güneşin vurduğu dağ yüzü, bakı. 2. Temiz.
E/K Armağan 1. Hediye.
E/K Arsıl Kumral, koyu kestane rengi. Kaynak (Karahanlı Türkçesi)
E Arslan 1. Kedigillerden yırtıcı bir hayvan. 2. Mecazen cesur.
K Asena Türklerin kutsal saydığı efsanevi kurt. 2. Göktürk hanedanının Soğdakça adı.
E/K Asral Güçsüzleri koruyan, himaye eden. (Nehcü’l-Feradis: s. 23.)
K Asu Çok hareketli çocuk.
E Asutay Hırçın at.
E/K Aşkın Çok fazla. 2. Üstün.
E Ata Geçmişte yaşayan büyük.
E Atakan Hükümdar olan ata.
E/K Atalay Bilinir olan, ünlü.
E Atay Türk ve Moğol mitolojilerinde Ceza Tanrısı. Suçluları cezalandırır.
E/K Atılay Bilinir olan, ünlü. Atalay>Atılay
E Atınç Atılgan, önderli eden.
E Atilla 1. İdil Irmağı gibi parlak. (kelime anlamı) 2. Ünlü Hun hükümdarı.
E Attila 1. İdil Irmağı gibi parlak. (kelime anlamı) 2. Ünlü Hun hükümdarı.
E Ayal Kadın.
E Ayaz Türk, Altay ve Orta Asya mitolojilerinde, özellikle Kazaklarda ve Kırgızlarda Soğuk Tanrısı.
E Aybars 1. Güçlü ve güzel. 2. Hun İmparatorluğu’nda Atilla’nın amcası.
K Ayben Ay gibi güzel.
E Ayberk Güçlü, dayanıklı ve güzel olan.
E Aybey Tarihte Aybeg olarak bilinen bir isimdir. Memluk Devleti’nin kurucusunun adıdır. 2. Ay gibi güzel yüzlü.
K Aybike Ay gibi güzel.
K Aybüke Ay gibi güzel.
K Ayça Hilal.
K Aydem Etrafına bilgisiyle ışık saçan, erdemli kişi.
E Aydın 1. Işıklı. 2. Türk mitolojisinde efsanevi ozan. Aşık Aydın olarak da bilinir. Müzisyenlerin, şairlerin, aşıkların, ozanların atasıdır.
K Aydilge Akşamları sessizlik içerisinde dilek dileme.
E/K Aydoğan Doğuşuyla etrafa mutluluk saçan.
E Aydoğdu 1. Ay gibi güzel. Etrafa mutluluk veren. 2. Osmanlı’nın kurucusu Osman Bey’in yeğeni.
E Ayhan 1. Ay kağanı. 2. Türk ve Altay mitolojisinde Türklerin atası sayılan Oğuz Han’ın annesi. Karahan’ın eşidir.
E Ayınç Heybet, hürmet.
E Aykun Türk mitolojisinde güç tanrısıdır.
E Aykut Eski Türklerde kutsallığını aydan geldiği düşünülen kutsal güç.
K Ayla Ayı saran ışık çeperi, hale.
E Aylan Açık ve şeffaf kişi.
E Aylin Ayı saran ışık çeperi, hale.
E/K Ayra Açık seçik olan, yalanı olmayan, şeffaf insan.  (Kaynak: Nehcü’l-Feradis)
K Aysat Türk ve Altay mitolojilerinde Güzellik Tanrıçası.
K Aysun Ay gibi beyaz tenli.
K Ayşil Dolunay.
E Baran Varan, ulaşan.
E/K Barçın 1. Türk mitolojisine göre Oğuz ülkesini yöneten kadın beylerdendir. 2. İpek kumaş. (Nehcü’l-Feradis: s. 49)
E Barış Savaşın bitirilmesi, savaşsız yaşama.
E Bartu Zenginlik.
K Başak 1. Okun ucu. 2. Bir burç adı. 3. Buğdayın üst kısmı.
E Başar Başarılı kişi.
E Başat Herkesten güçlü.
E/K Batı Güneşin batış yönü.
E Batu Bahadır.
E Batuhan 1. Güçlü hükümdar.  2. 13. yüzyılda yaşamış Altınordu hükümdarı. Moğol İmparatorluğu’na bağlı Altın Orda’nın kurucusudur. 1240 – 1255 yılları arasında Altın Orda Devleti’ni yönetmiştir.
E Batukan 1. Güçlü hükümdar.  2. 13. yüzyılda yaşamış Altınordu hükümdarı. Moğol İmparatorluğu’na bağlı Altın Orda’nın kurucusudur. 1240 – 1255 yılları arasında Altın Orda Devleti’ni yönetmiştir.
E Batur Türk ve Altay mitolojisinde Cesaret Tanrısı. 2. Cesaretli, yiğit.
E Baturalp Cesaretli.
E Baybars 1. Pars gibi güçlü. 2. Memluk Devleti’nin en güçlü sultanlarından birinin adıdır. Moğolları yenebilen tek Müslüman hükümdar olarak bilinir.
E Bayhan Zengin hükümdar.
E Bayram Kutlu gün.
K Belen Türk mitolojisinde Yolculuk Tanrıçası. Pelen Ana olarak da tanınır. Yolcuları korur.
K Belgin Şeffaf, yalan söylemeyen, dürüst.
K Belin Güzelliğiyle etrafa şaşkınlık veren.
K Belit Her şeyin temelinde olan önerme.
K Beliz İşaret.
K Bengi Sonsuzluk.
K Bengisu Ölümsüzlük suyu, ab-ı hayat.
K Bensu Su gibi aziz.
K Berçin Cömert.
E Berdi Türk mitolojisinde bir bey.
K Beren Akıllı.
E/K Berge Türk halk inanışında esin veya ilham anlamına gelir. Bergü veya bergi de denir.
E/K Bergen Türk ve Altay mitolojisinde Akıl Tanrısı, Mergen.
E Bergin Sağlam, güçlü.
K Beril Azimli, kendini adayan.
E/K Berin Soylu.
E Berk Sağlam, güçlü.
E Berkan Geçmişine bağlı.
E Berkant Sözünün eri.
E Berkay Sağlam, güçlü.
E/K Berke Kamçı
E Berkehan 1. Güçlü hükümdar.  2. 13. yüzyılda yaşamış Altınordu hükümdarı.
E Berki İlerideki, önde olan.
E Berkin Sağlam, güçlü.
E Berksan Meşhur.
K Betim Akılda canlanan görsel, hayal.
K Bilçin Bilgili kadın.
E/K Bilge Bilgili, âlim. 2. Ünlü bir Göktürk kağanı.
E Bilger Doktor. 2. Akıllı.
K Bilgesu Bilgisi okyanus gibi olan, âlim.
E/K Bilgi İnsan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütünü.
K Bilgün Bilgin.
E Bilkan Bilgili.
E/K Birdem Eski Türkçede “birlik” anlamına gelir.
E Birkan Soylu. Soyu biricik olan.
E Birol Biricik.
E/K Birsel Hareketli.
E/K Birsen Biricik.
E/K Boday Buğday tenli. Kaynak
K Bolga 1. İstikbal, iyi gelecek, yaşamın olayları.
E Bolgan Olay, hadise.
E Bora 1. Fırtınalı yağmur. Burmak fiil kökünden gelir, Eski ve Orta Türkçede buragan şekli de vardır.
E Boran 1. Türk, Altay ve Moğol mitolojilerinde Yağmur Tanrısı. 2. Fırtınalı yağmur.
E/K Böke Kahraman
K Börte Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde kutsal hayvan ve ulusal sembol. Asena.
E Börteçin Türklerin Ergenekon’dan çıkmasını sağlayan demircinin adı.
E/K Börü Türklerin kutsal saydığı efsanevi kurt.
E Buğra Türk mitolojisinde Karahan’ın oğludur. 2. Erkek deve.
E Bulcahan Mitolojiye göre Türklerin ve Moğolların ilk atası olan kağandır. Tüm Türkler ondan türemiştir.
E Bulunç Vicdan.
E/K Buluş İcat, yeni keşfedilen.
E Bulut Sıvı hâle gelmeden atmosferde dolaşan su zerreleri.
E Bumin 1. Baykuş. 2. tarihte büyük bir Türk kağanı.
K Burcu Güzel koku. 2. Damla sakızı kokusu.
E/K Burça Türk mitolojisinde Zenginlik Tanrısı.
K Burçak Taneli bir bitki. Eski Türklerde zenginliğin simgesidir.
K Burçin Maral, karaca.
K Burla Türk efsanelerinde, halk öykülerinde ve masallarında söylencesel kadın cengaver. Savaşçı kadın motifini simgeler.
K Burşin Türk mitolojisinde ikiz atlar. Ak Burşun ve Kök Burşun adlı uçabilen iki at. (Burşun>Burşin)
E/K Büge Büke olarak da kullanılır. Türk mitolojisindeki efsanevi ejderhanın adıdır.
K Büke Türk mitolojisindeki efsanevi ejderha.
K Büklüm 1. Güzel saçlı. (mecazen) 2. Kıvrımlı.
E Cengiz “Deniz” kelimesinin Moğolca ve bazı Türk lehçelerindeki eşdeğeridir. Anlamı “deniz”dir. 2. Büyük Moğol hükümdarı.
K Ceren 1. Türk ve Altay mitolojisinde ve masallarda konuşan at türü. Ciren veya Ceyren de denir. Konuşabilen, sıra dışı bir hayvandır. 2. Dişi geyik, ceylan.
E Ceyhun Amuderya Irmağı.  Orta Asya’nın en uzun nehri.
K Ceyla Sevimli, uzun boylu, güzel yüzlü insan. (Kaynak: TTES s. 200)
E Coşkun Heyecanlı kimse.
E Çağaşan Çağının ilerisinde öngörüsü yüksek olan.
E Çağatay 1. Yavru at. 2. Cengiz Han’ın bir oğlu.
E Çağdaş Uygar, çağın gereksinimleri ile uyuşan.
K Çağla 1. Kuru yemişlerin ham durumu. 2. Coşkulu kimse.
E/K Çağlam Çağlayan, şelale.
E/K Çağlar Coşkulu kimse.
E/K Çağlayan Şelale.
E/K Çağrı 1. Doğan, çakır kuşu. 2. Davet.
K Çekşin Çekici kadın.
E Çelik Su ile sertleştirilen demir.
E Çetin Zorlu.
K Çiçek Bitkinin açılarak renkli görüntüler oluşturan kısmı.
K Çiğde Hünnap ve hünnap rengi.
K Çiğdem Türlü renklerde açan bir kır bitkisi.
K Çiğnem Mutlulukla harcanan bir nefeslik an.
K Damla Sıvıların yuvar hâlindeki durumu, katre.
E/K Değer Yüksek nitelik, kıymet.
E/K Delişmen Hareketli, cesaretli, çılgın, aşkı arzulayan.
E Demir 1. Demir. 2. Türk ve Altay mitolojisinde Demir Tanrısı.
E Demirhan Türk ve Altay mitolojisinde Demir Tanrısı.
E Demirkan Türk ve Altay mitolojisinde Demir Tanrısı.
E/K Deniz Su yolları ve boğazlar yoluyla okyanuslara bağlanan büyük su birikintisi.
E Denizalp Deniz gibi hırçın ve güçlü.
E/K Deren Derleyen, düzenleyip işleri yoluna koyan.
K Derin 1. İçten gelen, yoğun. 2. İleri mertebede olan.
E/K Devrim Mevcut düzeni değiştirmek.
K Dilek İçten gelen istek.
K Dilge İsteyiş.
E Direnç Zorluklara karşı gösterilen çaba, dayanma gücü.
E/K Direniş Bir düşünce ya da durumu vazgeçmeden savunma.
E Diriliş 1. Yeniden üstün hâle gelme. 2. İslam’da ölümden sonra yeniden canlanma.
E/K Doğa Yaşamın var olduğu alan, tabiat.
E Doğan Bir kuş türü.
E/K Doğanay Ayın ilk ve parlak hâli.
E Doğulay Türk ve Yakut mitolojisinde açgözlülük tanrısı. Sınırsız servete sahiptir.
E Doğuş 1. Gök cisimlerinin semada görülmeye başlaması. 2. Ana karnından çıkış.
E Dolunay Yeni ay.
E/K Doruk En üst nokta.
E Duralp Her zaman yiğit ve mert olan.
E Durmuş Uzun ömürlü.
E Dursun Uzun ömürlü.
K Duru Berrak.
E Durualp İyi kalpli yiğit.
K Duygu His.
E/K Duygun Duygulu, hassas.
K Düşsel Hayal içinde.
K Ece 1. Kraliçe. 2. Güzel kadın.
K Ecem 1. “Kraliçem” anlamında bir isim.
E Ediz 1. Değerli kimse. 2. Uygurların önemli hanedan soylarından biri. 3. Yüksek.
K Efil Körpe bitki yaprağı.
E/K Egemen Bağımlı olmayan.
E Ekin Olgunlaşmış tahıl.
E/K Ekinç Kültür.
E/K Elçin Karşılıklı yardım. (Eliçin>Elçin)
K Eldem Cana yakın.
E/K Elgin Farklı, diğerlerinden başka.
K Elvi Büyü. DLT yelwü>TT elvi
E/K Emek Harcanan çaba.
E Emrah Bu isim Eski Türkçedeki Amrak kelimesinden gelmektedir. Göktürklerde Amrak adında bir kağan da vardır. Anlamı sevimli, sevgilidir.
E Emre Aşık, tutkun.
E/K Engin Açık deniz.
E Eralp Yiğit.
E Eray Güzel yüzlü yiğit.
E Erbatur Yiğit.
E Erce Yiğitçe savaşan asker.
E Erdal Genç.
E Erdem Ahlak ve etik değerleri ifade eden kavram.
E/K Erden El değmemiş.
E Erdenay Türk mitolojisinde Tanrıların insanlara bildirmek istedikleri iyi kararları insanlara ileten ruh.
E/K Erdi Amacına ulaşan.
E Erdinç Güçlü.
E Erdoğan Doğuştan yiğit olan kişi.
E/K Eren Sezgisi yüksek ve yiğit kişi.
E Erenalp Sezgisi yüksek ve yiğit kişi.
E/K Erenay Deneyimli.
K Erge Nazlı.
E Ergin Yetişkin, olgun.
E/K Ergül Moğ. Örgöl. Türk ve Moğol mitolojisinde hayırdua anlamında kullanılan bir söz.
E/K Ergüz İlkbahar.
E Erhan Yiğit hükümdar.
E Erinç 1. Ulaşılan dilek. 2. Eski Türkçede “şüphesiz” demektir.
E/K Eriş Pek çok, çok fazla.
E Erkan Yiğit.
E/K Erke 1. Enerji. 2. Türk mitolojisinde baştan çıkarıcı, ayartıcı tanrıçadır. Nazlı olarak tanımlanır.
E Erki Türk mitolojisinde zenginliği ile ünlü bir bey.
E/K Erkin 1. Özgür. 2. Uygurların erken dönemlerinde kullanılan bir bey unvanı.
E Erkunt Güçlü erkek.
E Erkut Kut sahibi erkek.
E Erman Yiğit.
E Erol “Yiğit ol!” anlamında bir kelime.
E Ersen Yiğit.
E Ersin Yiğit.
E Ersun Yiğitliğini gösteren.
E Ertan Sabahın ilk saatleri.
E Ertuğ Savaşçı.
E Ertuğrul Dürüst ve güçlü kişi.
E/K Esen Sağlıklı.
E/K Esin İlham.
E/K Esinti Hafif rüzgâr.
E Esli Türk mitolojisinde İltekin’in oğludur.
K Esri Kaplan rengi.
K Esrin Kaplan rengi. ET esringü>esrin
E/K Etkin Aktif, çalışkan.
E/K Evren Kainat, varlığın tamamı.
E/K Evrim Biyolojik ve zamansal değişim.
E Evşen Eve mutluluk veren.
E Eylem Mevcut duruma karşı verilen mücadele.
K Ezgi Melodi.
K Gece Günün kararmasıyla oluşan vakit.
E/K Gediz Göl.
K Gerçe Türk mitolojinde Kara Han’ın kızıdır.
E Giray Kırım hanlarının kullandığı san.
K Giz Sır.
E/K Gizay Sır saklayan güvenilir kişi.
K Gizem Aklın almadığı sır.
K Gizlem Herkesten farklı, ezoterik.
K Gök Sema.
E Gökalp 1. Mavi gözlü yiğit. 2. Ertuğrul Gazi’nin amcası.
E Gökay Mavi gözlü.
K Gökben Mavilik içinde engin olan.
E Gökbörü Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde kutsal hayvan ve ulusal sembol. Asena.
E Gökçay Estetik görünüşlü.
E/K Gökçe Gösterişli.
E/K Gökçek Sevimli
E/K Gökçen Gökcen şekli de vardır. Güzel anlamına gelir.
E Gökdeniz Gözleri mavi ve deniz gibi engin kişi.
E Gökhan Türk ve Altay mitolojisinde Gökyüzü Kağanı.
E Gökhun Doğu Hun İmparatorluğu.
E Gökmen 1. Kutlu. 2. Orta Asya’da bir dağ.
K Göksel Gözlere ait, semavi.
E/K Göksu Yağmur.
E/K Gökşen 1. Gökkuşağı. 2. Gökyüzü kadar mutlu.
K Gökşin Gökkuşağı.
E Göktuğ Göktürk Kağanlığı’nın egemenlik simgesi.
E Göktürk Tüm Türkleri tek çatı altında toplayan Türklerin atası imparatorluktan olan.
K Gönül Kalp, yürek. Yürekteki sevgi.
K Gönülay İyi kalpli.
E/K Görkem Güzel görünüş, estetik.
E/K Görklem Güzel.
K Gözde Üstün tutulan.
E Güçlü 1. Kuvveti fazla olan. 2. Onuncu Uygur kağanı (Küçlüg Bilge Kağan).
K Güler Güleç.
E Gültekin 1. Bir Göktürk asilzadesi: Kül Tigin. 2. “Prens parçası”, her şeyiyle prens anlamında bir kelime. Eski Türkçede “kül” ismiyle parçası manasında isimler yapılmıştır.
K Gülümser Güleryüzlü.
K Gülüş Gülme.
E Gümüş Değerli bir maden.
E/K Gün 1. Türk ve Altay mitolojisinde Güneş Kağanı. 2. 24 saatlik zaman dilimi.
E/K Günay Güneş gibi ışıldayan, etrafa bilgi yayan.
E/K Günce İnsanın özel bilgilerini günlük olarak paylaştığı betik.
E Gündoğdu 1. Eski Türklerde adaleti simgeleyen isimdir. Güneş gibi adaletli doğan. 2. Neşrî’ye göre Osmanlı’nın kurucusu Osman Bey’in amcası.
E Gündüz 1. Günün ışıdığı saat aralığı. 2. Osman Bey’in babası.
E Gündüzalp Osmanlı Beyliği’nin kurucusu olan Osman Gazi’nin babası Ertuğrul Gazi’nin soyundan olup, çeşitli kaynaklara göre Ertuğrul Gazi’nin babası veya oğludur.
E/K Güner Tan vakti.
E Güneri Çağdaş, çağın gereklerine göre hareket eden.
E/K Güneş 1. Türk mitolojisinde bir bey. 2. Samanyolu Galaksisi’nin yıldızı.
E/K Güney Kuzey Kutbu’nun tersi istikamette olan yön.
E/K Güngör Neşe içerisinde yaşayan.
E Güral Kırmızı yanaklı.
E/K Güray Etrafına ışık saçan.
E Gürdal Soylu.
K Gürel Dinamik.
E Gürhan 1. Türk mitolojisinde Dib-Yafku’nun oğludur. 2. Güçlü.
E Gürol Her zaman yiğit ve cömert olan.
K Gürselin Coşkulu.
E/K Güven Korku yaşamaksızın bağlanma.
E Güvenç Güvenilir, emin kişi.
E Güzhan Türk mitolojisinde Dib-Yafku’nun oğludur.
K Hazal Son bahar yaprakları.
E Ilgar Hızlı ve etkili karar verebilen kişi.
E Ilgı Türk mitolojisinde Taş-Beg’in oğludur.
E/K Ilgın Esinti, hafif rüzgâr.
E/K Ilık 1. Aklıselim kararlar verebilen, acele ve yanlış kararlar vermeyen. 2. Soğukla sıcak arası.
E/K Ilım Ölçülü davranma erdemi.
E/K Irmak Akarsu.
K Işık Aydınlık.
K Işıl Parlayan, güzel görünüşlü kadın.
K Işılay Ay gibi parlayan.
K Işıltı Etrafa saçılan aydınlık.
K Işın Işık demeti.
K Işınç Etrafına ışık saçma.
K İdel Bkz. İdil. İdil isminin Kırım Türklerinde kullanılan türevi.
E İdikut Kut sahibi, devleti yönetme yetkisine sahip kişi.
K İdil 1. Volga Nehri’nin Türkçedeki adı. 2. Pastoral şiir.
E İgen Çok, çokluk içerisinde olan. (Nehcü’l-Feradis: s. 186)
K İlâtun İmparatoriçe.
K İlay Ülkenin en güzel kızı.
K İlayda Su perisi.
E İlber Önder. Bir ülkenin kurucusu.
E İlberk Ülkeyi güçlü hâle getiren, lider.
K İlbilge 1. Ülkeyi bilgisiyle yönlendiren bilgili kişi. 2. Tonyukuk’un kızı, Bilge Kağan’ın eşi. Hukuki olarak Göktürk Kağanlığı’nın son hükümdarıdır. (İl-İtmiş Bilge Kağatun)
E İlerk Ülkenin gücü, ülkenin güçlü yöneticisi.
E/K İlge Bkz. İlke.
E/K İlgi Bağlılık.
E İlhan Hükümdar.
K İlhatun İmparatoriçe. İlâtun.
E/K İlkay Hilâl.
E/K İlke Temel bilgi.
E İlker İlk erkek çocuk.
E İlkut Tanrı tarafından ülkenin yönetme gücünün verildiği kişi.
E İlkutay Tanrı tarafından ülkenin yönetme gücünün verildiği kişi.
E İlöge 1. Başbakan, başvezir. 2. Uygurların en önemli başvezirlerinden biri. (İl Ögesi Inançu Bilge)
E İlteber Türk Kağanlığı ve Hazar Kağanlığı’nın siyasi hiyerarşisinde kendisine vergi toplama ve bunun belirli bir miktarını Türk kağanına ödeme görevi bulunan boy başkanlarına verilen addır.
E İltekin 1. Türk mitolojisinde Buğra Han’ın oğludur. 2. Türk prensi.
E İlten Türk, Altay ve Moğol mitolojisinde Dağ Tanrısıdır. Daha çok Altay adıyla bilinir.
E İlter 1. Ülkeyi içinde bulunduğu zor durumdan çıkarıp, derleyen. 2. Kutluk Kağanlığı’nın kurucusuna ülkeyi derleyip topladığı için İlteriş unvanı verilmiştir.
E İltuğ Bağımsızlık nişanı.
E/K İmer Çok zengin.
K İmge Zihinde tasarlanan, bilinçte beliren olay.
E/K İmre Türk mitolojisinde ilkbaharda görünüp titrek ışıklar saçarak göğe yükselen kutsal varlık.
E İnal Türk mitolojisinde Korkut Ata ve diğer soyluların tahta çıkardığı Kayı boyundan Türk.
E İnanç Eski Türklerde bu isim Inançu şeklinde kullanılıyordu. Gönülden bağlanma anlamındadır.
K İnci Kelimenin aslının Çince olduğu da iddia edilir. Sedef renginden süs taşı.
E İnel Kapgan Kağan’ın küçük oğlu olan Göktürk sultanı.
K İpek 1. Hayvansal olarak üretimi yapılan değerli bir iplik ve kumaş türü. 2. Mecazen yumuşak.
E İrteriş 742’de “İl-İtmiş Kağan” sıfatı ile Çin İmparatoru ve özellikle Basmillerin desteği ile tahta çıkan Türk kağanı.
E İstenç İrade.
K İzdem Tema.
K İzel İz bırakan, unutulamayan.
K İzer Yapıt, eser.
E Kaan Türk ve Moğol hükümdarlarına verilen ad, kağan, hakan.
E Kağan Türk ve Moğol hükümdarlarına verilen ad, kaan, hakan.
K Karaca 1. Esmer. 2. Geyikgillerden bir hayvan.
E Karahan 1. Türk mitolojisinde Dib-Yafku’nun oğludur. 2. Güçlü hükümdar.
K Kardelen Karların arasında açan bir çiçek.
E Kartal Çok güçlü bir yırtıcı kuş.
E Kaya 1. Sert. 2. Büyük taş kütlesi. 2. Ertuğrul Bey’in dedesi: Kaya Alp.
E Kayaalp Osmanlı Devleti’nin kurucusu olan Osman Bey’in büyük dedesi olan Süleyman Şah’ın babası ve Ertuğrul Gazi’nin dedesi.
E Kayahan Kaya gibi güçlü hükümdar.
E Kayhan Aslı Kayıhan’dır. Güçlü hükümdar manasına gelir.
E/K Kayra 1. Yeniden, tekrar. (Nehcü’l-Feradis: s. 209) 2. Bağışlayıcı. 3. Eski Türk mitolojisindeki bağışlayıcı varlık.
E Kayraalp Merhametli yiğit.
E Kıraç 1. Verimsiz toprak. 2. Her türlü zorluğa dayanan.
E Kıvanç Övünç, iftihar.
K Kıvılcım 1. Harekete geçiren ilk devinim. 2. Ateş parçası.
E Kongar Koyu kahverengi.
E Koral Sınır muhafızı.
E Koralp Yürekli yiğit.
E Koray Yürekli, korkmayan.
E Korkut 1. Dolu tanesi. 2. Eski Türk inanışındaki ak sakallı bilge.
E Köksal Temelli hâle gelmiş, sağlam temeller üzerinde duran.
E Kuba Toprak rengi. (Arapçadaki Kuba farklı bir isimdir.) Kaynak
E Kubat Büyük boyutlu.
E/K Kural Bir konuda izlenmesi gereken yol. Yasa.
E/K Kurtuluş Zor bir durumdan esenlikle çıkma.
E Kut Türk, Moğol ve Altay şamanizminde ve halk inancında kutsal enerji, yaşam gücü.
E Kutal Tanrı tarafından ülkenin yönetme gücünün verildiği kişi.
E Kutalmış Tanrı tarafından ülkenin yönetme gücünün verildiği kişi.
E/K Kutay 1. İpek. 2. Kutlu.
E Kutlu 1. Tanrı tarafından ülkenin yönetme gücünün verildiği kişi. 2. Uğurlu, saygıdeğer.
E Kutlualp Tanrı tarafından kutsanmış savaşçı.
E Kutpay Nasip.
E Kuzey 1. Kuzey Kutbu’nun bulunduğu yön. 2. Soğukkanlı.
E Kürşat Nihal Atsız’ın Bozkurtların Ölümü adlı romanında Çin kaynaklarında A-shih-na Chieh-she-erh olarak bilinen Türk savaşçıya verilen addır. Kürşat, 13 Mayıs 639’da 40 askeriyle birlikte Çin sarayını basmıştır.
E Laçin 1. Yiğit. 2. Bir Memluk sultanının adı. 3. Kartal. (İsmin aslı Laçın’dır.)
K Maral Dişi geyik.
K Meltem Deniz kıyılarında, gündüzleri denizden karalara, geceleri ise karalardan denize doğru esen hafif şiddetli rüzgâr.
K Mengü 1. Eski Türkçede sonsuzluk anlamına gelir. 2. Türkiye Türkçesi ağzılarında semah anlamında kullanılır.
K Meral Dişi geyik.
E/K Mergen Türk ve Altay mitolojisinde Akıl Tanrısı, Bergen. (Nişancı anlamına gelen Moğolca Mergen ismi farklıdır.)
E Meriç Kuş iskeleti.
E Mete MÖ 209 – MÖ 174 arasındaki Türk-Hun (Hiung-nu) hükümdarıdır.
E Metehan MÖ 209 – MÖ 174 arasındaki Türk-Hun (Hiung-nu) hükümdarıdır.
E Mutlu Mesut, sevinçli.
E/K Müren  1. Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde ırmağın koruyucu ruhu. 2. Irmak.
E Ogün Mutlu olunacağı düşünülen idealize gün.
E Oğuz 1. Türklerin en büyük boylarından biri. 2. Türklerin atası olduğuna inanılan efsanevi kişi. 2. Sağlam, kudretli.
E Oğuzhan 1. Güçlü hükümdar. 2. Türk ve Altay mitolojisinde Türklerin atası.
E Okan 1. Anlayışlı. 2. Türk ve Altay mitolojisinde barış tanrısı.
E Okay Türk ve Altay mitolojisinde Sihirbaz Tanrısı. Su altında yaşar.
E Oktay Ok gibi güçlü ve çevik kişi.
E Olcan Aslı Olca Han’dır. Türk ve Moğol mitolojisine göre Türklerin ve Moğolların ilk ve ortak atası olan kağan.
K Olgu Varlığı kanıtlanmış kavram.
E/K Olgu Varlığı kanıtlanmış kavram.
E/K Olgun Bilgi ve görgü sahibi kişi.
E Olguner Bilgi ve görgü sahibi erkek.
E Oltan Sabahın ilk ışıkları.
E Oltunç Saygıdeğer kişi.
E Ongun Türk ve Altay mitolojisinde Bereket Tanrısı. Bolluk ve bereketin kaynağıdır.
E Oray Görgülü, şehirli kişi.
E Orçun Makam sahibi.
E Orhan 1. Türk mitolojisinde Dib-Yafku’nun oğludur. 2. Kağanlık makamını elinde tutan.
E Orhun 1. Türklere ait toprak, Hun toprağı. 2. Türklerin tarih sahnesine çıktığı vadinin adı.
E Orkan 1. Kağana ait toprak, kağan toprağı.
E Orkun 1. Türklere ait toprak, Hun toprağı. 2. Türklerin tarih sahnesine çıktığı vadinin adı.
E Orkunt Atların yaşadığı, verimli toprak.
E Orkut Eski Türklerde tanrıya dua edilen ve kutsal sayılan yerelere verilen ad, dağ tepeleri vb. yerler orkuttur.
E Orkutay Kutsal yerler gibi kutlu olan kişi.
E Ortun Ortanca, ortanca çocuk.
K Oya İnce dantel.
K Oyaçiçek 1. Mecazen kibar. 2. Her tarafı çiçek gübi güzel işlenmiş.
K Oylum Resimdeki derinlik.
E Ozan 1. Halk şairi. 2. Şair. 3. Eski Türklerde merasimleri yöneten kişi, şaman, baksı, kam.
E/K Öge 1. Temel unsur. 2. Son meşru Uygur kağanı. (Öge ismi Üge şeklinde de kullanılmaktadır.) 3. Şöhret (Eski Türkçede).
E/K Ögen Küçük ırmak, çay. (Orhun Türkçesinde)
E Öğüt Nasihat.
E Öktem Onurlu.
E Ökten Akıllı.
E/K Önal Önde olan, öncü.
E/K Önay Önde olan, öncü.
E/K Öncel Diğerlerinden daha önde olan, öncelikli.
E Önder 1. Ülkenin temellerini kuran ve kurduğu ülkeyi yücelten kişi. 2. Bir kurum veya organizasyona liderlik eden kişi.
E/K Öngün Herkesten farklı.
E/K Övünç Kıvanç.
K Öykü 1. Gerçeğe uygun bir olayı aktaran kısa, düzyazı şeklindeki anlatıdır.
E Özalp Doğuştan yiğit olan kişi.
K Özçin Karakterli olan, kendine has.
K Özden Soylu.
K Özdeyiş İçerisinde içkin ve değerli anlamlar olan söz.
E/K Özel 1. Kişiye ait, kişinin kullanımına ayrılmış. 2. Herkesten farklı, biricik.
E/K Özer Yiğit.
K Özge Herkesten farklı.
E/K Özgen Özen gösteren.
E/K Özgüç Maneviyat.
E/K Özgür Kimseye bağımlı kalmayan.
E Özhan Kağan soyundan gelen.
E Özkan Kağan soyundan gelen.
K Özlem Kavuşma isteği.
K Özleyiş Kavuşma isteği.
K Özne Kendine ait, kendine özgü.
K Özşin Kendine özgü olan kadın.
E/K Pamir Orta Asya’da lalenin ana vatanı olan dağların adı.
K Parla “Her zaman en iyi ol!” anlamında bir ad.
K Parlaşım Güzelliğiyle etrafa ışık saçan.
E Pars Yırtıcı bir hayvan. (Kaynak: TTKBS s. 688)
E Parslan Pars.
E Paşa Askeri anlamda üstün rütbeli kişi.
E/K Payna Türk ve Altay halk kültüründe Bereket Töreni.
K Pekşen Çok neşeli.
K Petek Düzgün altıgen şeklindeki öbeklerden oluşan bal mumu.
K Pınar Bulak, su kaynağı.
K Pırıltı Yansıyan ışık.
E Pusat Silah.
E Rona Attila’nın oğlu olan Türk hükümdar.
E Saltuk 1. Saltık olarak da kullanılır. Anlamı özgür kişidir. 2. İlk Müslüman Türk hükümdarı. (Saltuk Buğra Han)
E Salur 1. Kılıç. 2. Bir Oğuz oymağı.
E Sanberk Sağlamlığı ile ünlü olan kişi.
E Sancak Alay bayrağı.
E Sarkan Türk, Altay ve Macar mitolojisinde Ejderha Tanrısı.
E Sarp Erişilmesi zor, kayalık, engebeli.
E Sarsılmaz Kötü durumlar karşısında güçlü durmayı bilen, dirayetli.
E Savaş Fiziksel şiddet yoluyla insanlar arasında yaşanan çarpışma.
E Savcı 1. Eski Türklerde hikmetli sözler söyleyen kişilere verilen ad. 2. Müddeiumumi, mahkemede iddianame hazırlayan. 3. Osman Bey’in kardeşi.
E/K Sayda İçi dışı bir olan.
E/K Saygınç Saygıdeğerlik.
E Saylam Seçkin kişi.
E Saylan Uçurum
K Seçil Benzerlerinin arasında en kabiliyetli olan.
E/K Seçkin Soylu, diğerlerinden üstün.
K Seden Uyanık, gözü açık.
K Sedenç Gözü açık olan.
E Seğmen Silahlı ve giyimli yiğit.
E Selçuk Güzel konuşan.
K Selda Bir söğüt cinsi.
K Selen Müjde.
K Selin Sürekli yeşil kalan bir Orta Asya bitkisi.
K Senal 1. Cömert. 2. Diğer insanlar tarafından beğenilen.
K Senay Ay gibi parlayan.
E Sencer Kale.
K Serçe Bir kuş türü.
E/K Seren 1. Türk mitolojisinde Arslan Han’ın oğlu. 2. Bulunduğu yeri derleyip toplayan, düzene koyan.
K Serenay 1. Türk mitolojisinde Arslan Han’ın oğlu. 2. Bulunduğu yeri derleyip toplayan, düzene koyan güzel.
E Sergen 1. Plato. Yüksek düzlük. 2. Raf.
E/K Serin 1. Hoşgörülü. 2. Hafifçe soğuk.
K Sermin Güzel.
K Serpil Büyüyüp güzelleşmiş.
K Setenay Aslen Satanay’dır. Türk mitolojisinde güzelliğin ve bilgeliğin sembolüdür. Babası Güneş’tir ve annesi Ay’dır. Doğaüstü güçlere ve sihirlere sahiptir.
K Seval Her şeyi sevgiyle yapan.
K Sevgi İçten gelen yakınlık.
K Sevil Başkalarınca beğenilen.
K Sevim Muhabbet.
K Sevinç 1. Somut anlamda mutluluk. 2. Mitolojiye göre Türklerin atası olan Tatar Han’ın 9 çocuğundan biri.
K Sevtap Tapılacak kadar güzel kadın.
K Seymen Silahlı ve giyimli yiğit.
K Sezay Sezgisi yüksek.
K Sezen Sezgisi yüksek.
K Sezgi Sezme.
K Sezgin Sezgisi yüksek.
E/K Sezin Çevresinde olup bitenden haberdar olan.
K Sırma 1. Altın yaldızlı. 2. Türk mitolojisinde güzel kadın motifini simgeler. Yanında kırk kızdan oluşan dilberleri vardır.
K Sibel Türk mitolojisinde bereketi ve bolluğu simgeleyen bir tanrıça.
K Simge İşaret, sembol.
K Sincan Güzel kokulu bir bitki.
E Sonalp Son doğan çocuklara takılan “son yiğit” anlamında bir ad.
E/K Sonay Son doğan çocuklara takılan “son güzel” anlamında bir ad.
E Soner Son doğan çocuklara takılan “son yiğit” anlamında bir ad.
E/K Sonsuz Ebediyete kadar sürecek olan.
K Söylem Belirli bir konudaki ifade, anlatım.
K Söz 1. Bir düşünceyi anlatan ifade dizisi. 2. Vaat.
E/K Su Temel yaşam sıvısı.
K Suna 1. Güzel. 2. Bir yaban ördeği türü.
E/K Sunay Yüreği ay gibi parlak olup iyiliğini herkese sunan.
E Sungur Akdoğan.
K Süslü Süslü.
E Şanlı Tanınmış, ad sahibi kimse.
E/K Şaylan Eski Türklerdeki bayram kutlamaları, bayramlar.
E/K Şen Neşeli.
K Şenay Neşeli.
E Şener Neşeli.
E Şenol Her zaman neşeli olmayı başarabilen.
E Şensoy Neşesi soyundan gelen.
E Şeren Çevik.
E/K Şeylan Eski Türklerdeki bayram kutlamaları, bayramlar.
K Şırıl Akarsu sesi.
E Talay Türk, Moğol ve Altay mitolojisinde Okyanus Tanrısı.
E Talu 1. Okyanus. 2. Çok bilgili kimse.
E/K Tan Günün ilk ışıkları ve bu zaman dilimi.
E/K Tanal Şafak sökmeden önceki kızıllık.
E Tanalp Sabah gibi huzurlu yiğit.
E Taner Sabah gibi huzurlu yiğit.
E Tanju Hun kağanılarının kullandığı unvan, tanhu.
E Tansen Tan gibi huzur dolu.
E Tantuğ Sabah olacağının ilk alametleri.
E/K Tanyeli Sabahın ilk saatlerinde hafifçe esen rüzgar.
E Tardu Armağan.
E Targutay Türk, Moğol ve İskit mitolojisinde ilk insan. Âdem.
E Tarkan 1. Saygın kişi. 2. Eski Türklerde bir soyluluk unvanı. 3.
E Taşkın Coşkulu.
E Taygun Torun.
E Taykut Kutlu.
E Tekin 1. Uygun, ahlaklı. 2. Prens.
E Teoman Kelimenin aslı Tuman olup anlamı dumandır. Tuman, birçok Türk kağanının ve Mete’nin babasının adıdır.
E Timur 1. Demir. 2. Büyük bir Türk hükümdarı.
E Tolga Savaşta takılan zırhlı başlık.
E Tolgay Dolay, çevre, yaşanılan yer.
E/K Tolun Türk ve Altay mitolojisinde Verimlilik Tanrısı.
E Tolunay Dolunay.
E Tolunbay Dolunay gibi güzel.
K Tomurcuk Filiz.
E/K Toprak 1. Yer yüzeyindeki katı tabaka. 2. Ülke.
E Toralp Gururlu.
E/K Torku İpek.
E Toygan Zengin, büyük mal ve mülke sahip.
E Toygar Bir serçe türü.
E Tuğçe Prenses. (Aslı Tuğça)
E Tuğra Osmanlı hükümdarlarının hatla işlenmiş imzası.
E Tuğrul Dumrul adı ile de bilinen yırtıcı bir kuş.
E Tulpar Türk mitolojisinde yer alan kanatlı at figürü.
E Tuman 1. Duman. 2. Teoman kelimesinin aslı. Ünlü Türk hükümdarı.
E Tuna Sanıldığı gibi Tuna nehrinden gelmemektedir. Tunga isminin Batı Türkçesindeki hâlidir. Tunga>Tuña>Tuna Bir kaplan türünün adıdır.
E Tunahan Kaplan gibi güçlü sultan.
E Tunay 1. Gecenin aydınlığı. 2. Sukunet.
E Tuncalp Değerli yiğit.
E Tuncay Tunç gibi değerli insan.
E Tunç Tunç madeni, bronz.
E Tunga 1. Orta Asya’da yaşayan bir kaplan türü. 2. İranlılarla uzun süre mücadele eden bir Türk komutan. Alper Tunga.
E Turalp Her zaman yiğit ve mert olan.
E Turgay Bir serçe türü, toygar.
E Turgutalp Osman Gazi adına İnegöl’ü fetheden Osmanlı’nın kuruluşunda önemli bir rol oynayan Türk beyi.
E Turhan Türk ve Altay mitolojisinde Türklerin atası.
K Turna Göçebe yaşayan bir kuş türü. Türkler arasında kavuşmayı ve yolculuğu simgeler.
E/K Tutkun Gönülden bağlanmış.
K Tülay Rüya gibi güzel. (Eski Türkçe: tül “rüya, düş”)
K Tülin Ayna.
E/K Tümce Cümle.
K Tümer Her yönüyle yiğit.
E/K Tünay Ayın parıldadığı gece.
E/K Türkay Ay gibi parlayan Türk.
E Türkeş 1. Türk mitolojisinde Dib-Cenkşü’nün oğlu. 2. Batı Göktürklerin adı.
E/K Uğur 1. Şans getiren. 2. Talih.
E Ulaş 1. Türk mitolojisinde Dib-Yavku’nun veziridir. 2. Amacına erişmiş.
E Ulus 1. Millet. 2. Uygur milleti ve bu Türklerin kurduğu şehirler, uluş.
K Umay Türk mitolojisinde doğum ve bereketin sembolü olan en önemli kutsal varlıktır. Ubay olarak da bilinir.
E Umut Olumlu manada beklenti.
E Ural Feth eden, açan, fatih.
E Uralp Feth eden, açan, fatih.
E Uras 1. Talih. 2. Türk ve Sümer mitolojisinde şifalı nefes anlamına gelir. 3. Nogay Hanlığı’nı 1554’e kadar yöneten hükümdar.
E/K Utku Zafer.
E Uygar Görgülü, medeni.
K Uyum Ahenk.
E/K Ülgehan Adil hükümdar. Ölçülü davranan yönetici.
E/K Ülgen Türk ve Altay mitolojisinde İyilik Tanrısıdır.
E/K Ülker 1. Türk mitolojisinde Gök’ün Ülker yıldızlarına bağlı olduğuna, ve Ülker’in etrafında döndüğüne inanılır. 2. Bir takımyıldız.
E/K Ülkü Ulaşılmak istenilen hedef.
E Ünal Meşhur.
E Ünalp Herkes tarafından yiğitliği bilinen.
K Ürperiş Merak uyandıran bir durum karşısında vücudun gösterdiği tepki.
E Varol Uzun yaşayan.
E Vural Hakkını savunan.
E/K Yağın Yağmur.
K Yağış Gökyüzünden düşen yağmur ve kar gibi su zerreleri.
E Yağız Esmer.
K Yağmur 1. Yağmur. 2. Dokuzuncu Nogay hükümdarının adı. (Not: Bu isim eski devirlerde bir erkek adı ike bugün kadın ismi olarak kullanılmaktadır.)
E Yalçın Dik, sarp.
E Yalım Ateş.
E/K Yalın 1. Türk ve Altay halk inancında kutsal merasim. Yalın veya Çalın da denir. Özellikle Yer Ana ve Yer İyesi için yapılan tören. 2. Sade.
E Yalvaç Elçi.
E Yamaç Dağın zirvesi ve etekleri arasında kalan alan.
E Yaman Kendisiyle mücadele edilmesi zor olan, güçlü, becerikli.
E Yanal Nehrin akış yeri.
K Yaprak Bitkilerin çoğunlukla yeşil olan solunum organı.
E Yargı Hüküm. Keskin karar.
E Yasa Kanun, düzen.
E/K Yaşam Hayat.
E/K Yaşar Uzun yaşayan.
E/K Yaşın 1. Türk ve Altay mitolojisinde şimşeğin koruyucu ruhu. 2. Şimşek.
E Yavuz 1. Mert, cesur. 2. İlk Osmanlı halifesi.
E/K Yaz 1. Havanın sıcak olduğu mevsim. 2. Türk ve Altay mitolojisinde Yaz Tanrısı.
E/K Yazla Türk mitolojisinde yaylanın koruyucu ruhudur. Avul İyesi ile bağlantılı varlıktır.
K Yeliz Ferah.
E/K Yener Galip.
E Yengi Zafer.
E/K Yepkin Erguvan rengi. Kaynak (Karahanlı Türkçesi)
K Yeşim Yeşil ve pembe renkte değerli bir taş.
E/K Yeter 1. Kendine yeterli, özgür. 2. Genellikle son çocuklara takılır.
E Yıldıray Işık saçan ay.
E Yıldırım 1. Hızlı. 2. Meteorolojik akım boşalması. 3. 1360-1404 arasında Osmanlı’yı yöneten padişah.
E Yıldız Galaksilerindeki diğer cisimlerin etraflarında döndüğü parlak gök cisimleri.
E Yılmaz Azimli, yılmadan amacı uğruna uğraş veren.
E Yiğit Cesur.
E Yiğithan Cesur hükümdar.
K Yonca Yapraklarının uğur getirdiğine inanılan çayır bitkisi.
E/K Yorum Bir konudaki kişisel görüş.
E/K Yücel Âlim, çok bilgili.
E/K Yüksel Çok güçlü, diğerlerinin üzerinde.
K Zeren Anlayışlı.

 

Yorum Bırakabilirsin, veya Sitenden trackback verebilirsin.

Yorum Bırak

Powered by Webmaster Forum