Eski Türklerde Sığır Töreni

Eski Türklerdeki sığır törenlerine benzeyen bazı gelenekler Tuva Türklerinde hâlâ yaşamaktadır.

Eski Türklerde üç çeşit bayram vardır. Bu bayramlar sığır töreni, yuğ töreni ve şölendir. Şölenlere şeylan adı da verilir. Eski Türklerde, dinî açıdan en çok önem verilen ayin sığır törenleridir. Çünkü bu törenin amacı Kök Tengri’ye sunulmak üzere kurban avlamaktır.

Sığır törenleri topluca yapılan sürek avlarıyla başlar. Eski Türk metinlerinde sürek avlarında “av avlandığı, kuş kuşlandığı” söylenilmektedir. Bu kavramlar törenlerin dinî boyutuyla alakalıdır. Çünkü sığır törenleri Tengricilik inancında dinî bir ritüel olarak gerçekleştirilmektedir. Avlanan hayvanlar Kök Tengri’nin bir lutfu olarak görülmektedir. Sığır törenlerinin avlanma dönemi bittikten sonra sıra bodun obası toplantısına gelir. Sığır törenlerinin sonundaki bu toplantıya o Türk bodununa mensup olan tüm alplar katılır. (Eski Türklerde hane reisi olan erkeklere alp adı verilir.) Bu toplantılarda kahramanlıklarıyla tüm boyların takdirini kazanan alplar büyük kutlamalarla karşılanır. Kutlamalarda kurban öncesi ve sonrasında baksı ya da ozan adı verilen şairler tarafından koşuk adı verilen şiirler söylenir. Bu şiirler içerik olarak daha çok ülkeyi yöneten kağan ve kağanın uruğuna (ailesine) ithaf edilmiştir. Bu şiirlerde kafiyeler sonunda değil baştadır. Aynı zamanda modern edebiyat kuramlarında aliterasyon olarak adlandırdığımız ahenk unsuru sığır koşuklarında başlıca ahenk unsuru olarak dikkat çeker.

Eski Türkler genel itibarıyla boylar konfederasyonu şeklinde bir siyasi yapıya sahip oldukları için yapılan ulusal törenlerde de belirli bir protokol sırası ortaya çıkmıştır. Yani av sonrası toplantılarda hangi boy üyelerinin nereye oturacağı ve hangi boyların kesilen etten ne kadar pay alacağı Türk töresi uyarınca belirlenmiştir.

Sığır törenlerinin en büyük amacı “yak” adı verilen ve kuvveti ile dikkat çeken Tibet öküzü avlayabilmektir. Eski Türkler Tibet öküzlerine sığır adı verdikleri için bu törenin adı da sığır töreni olarak bilinmiştir. Sığır törenlerinin sürek avı safhasında her zaman Tibet öküzü yakalamaz. Çünkü bu hayvanları yakalamak oldukça zor bir iştir. Bu durumda Tibet öküzü yerine besili bir öküz kurban etmek adettendir. Eski Türklerde avlanarak kurban edilen bu hayvana ıduk adı verilir. Bazı Türk topluluklarında Tibet öküzü yerine at kurban edildiği de görülmüştür.

Bugün Altay ve Tuva Türkleri gibi bazı Türk topluluklarında tam olarak eskiyi yansıtmasa da sığır törenine benzer gelenekler yaşamaktadır. Yine Türklere akraba Tunguz kavimlerinden Evenklerde bu tarz geleneklerin varlığı bilinmektedir.

Özet
Sığır Töreni
Başlık
Sığır Töreni
Açıklama
Eski Türklerde, dinî açıdan en önemli ayin sığır törenleridir. Çünkü bu törenin amacı Kök Tengri’ye sunulmak üzere kurban avlamaktır. Tören sürek avlarıyla başlar, obada ozanın koşuklar söylediği toplantıyla sona erer.
Yayımcı
Yayımlayan
Simit Çay Edebiyat etkinlikleri
Logo
Yorum Bırakabilirsin, veya Sitenden trackback verebilirsin.

Yorum Bırak

Powered by Webmaster Forum