önseme

Yazarın bir öykünün daha sonraki epizotlarında olacak olaylarla alakalı önceden verdiği ipuçlarına önseme adı verilir. Bu yönüyle önseme bir edebiyat tekniğidir. Önsemenin bir metinde kullanılmasının sebebi yazarın okurda beklenti ve önyargılar tesis etme isteğidir. Böylelikle okur anlatının içerisine girer. Okurun merak duygusu artar. Yusuf Atılgan bu tekniği Türk edebiyatında en güzel uygulayan yazarların başında gelir.

Önseme Tekniği Nasıl Kullanılır?

Önseme tekniğini kullanmanın birçok farklı yolu vardır. Bunlardan en önemlisi ipuçlarını anlatı kahramanlarının konuşmaları arasına saklamaktır. Bunun dışında bölüm başlıklarında ve doğrudan olay örgüsünün içerisinde de ipuçları verilebilir. Özellikle stres yüklü bir anlatı atmosferi oluşturulmak istendiğinde bu teknik ön plana çıkar. Çünkü olacak kötü ya da iyi bir durumu haber alan okur, bu olay gerçekleşene dek olay örgüsünü stresli bir şekilde sahiplenir. Edebî tabirle korkuyu bekler, olacakları bir an önce bilmek ister. Yani önseme tekniğinin ön plana çıkan katkısı anlatının sürükleyiciliğini artırmaktır.

Önsemenin kullanım amaçlarından bir diğeri inandırıcılıktır. Bir anlatıda ilk söylendiğinde inandırıcı gelmeyecek, çok romantik bulunacak durumlar yazar tarafından çok daha önceden sezdirme yöntemiyle okura mal edilir. Böylelikle olayın mantığı okur tarafından da onaylı hâle gelir.

Yazar romandaki gerilimi çokça artırmak isterse önsemeler ile gerçekleşebilecek olayların arası açılır. Böylelikle okur bir an önce olaylara ulaşmak istediğinde romanı daha dikkati okur. Ancak böyle bir durumda ara olaylar yeterince ilgi çekici ve dikkat dağıtmayan şekilde kurgulanmalıdır. Yoksa okur için bu yöntem sürükleyicilikten çıkar ve tam ters bir etki oluşturur.

Geri dönme (Flashback) Arasındaki Fark Nedir?

Geri dönme tekniği anlatıdaki herhangi bir şaşırtıcı olayın neden gerçekleştiği hususunda açık bir altyapı kurar. Yani art zamanda yaşanılan olay eş zamanlı duruma bir ayna vazifesi görür. Gelecekteki olaya yapılan göndermeler kapalı değildir. Önsemede ise durum daha farklıdır. Önsemede gelecekteki olay ile ilgili verilenler gizildir.

KAYNAKÇA / REFERENCES

Bae, B. C., & Young, R. M. (2008, November). A use of flashback and foreshadowing for surprise arousal in narrative using a plan-based approach. In Joint international conference on interactive digital storytelling (pp. 156-167). Springer, Berlin, Heidelberg.

Yusuf Atılgan kimdir? Edebi Kişiliği, Eser İncelemeleri ve Hayatı

Yusuf Atılgan (1921-1989), Türk edebiyatında modernizmin en önemli temsilcilerinden biridir. Modernist bir yazar olan Yusuf Atılgan, romanlarında bireyin iç dünyasını… Daha Fazla

Aralık 2, 2020