Şinasi’nin ilkleri: Şinasi kimdir?

Şinasi, modern Türk edebiyatının kurucusudur. Onun çıkardığı Tercüman-ı Ahval gazetesi hem ilk özel gazetedir hem de Tanzimat edebiyatının başlangıcını simgeleyen eserdir.

Şinasi’nin Türk edebiyatındaki ilkleri şunlardır:

1. Modern Türk edebiyatının öncüsü ve ilk sanatçısıdır. Onun önemi eserlerinin çok başarılı olmasından değil öncü olmasından kaynaklanır.
2. İlk özel gazetemiz olan Tercüman-ı Ahval gazetesini çıkarmıştır.
3. Batıdan ilk şiir çevirilerimizi yapmıştır. Nitekim Tercüme-i Manzume bu çevirileri yayımladığı eserdir.
4. Batı edebiyatından ilk fabl çevirileri ona aittir. La Fontaine’nin fabllarını Türkçeye tercüme etmiştir.
5. Osmanlı Türkçesindeki sınırlı sayıdaki noktalama işaretlerine yenilerini eklemiştir. O, noktalama işaretlerini etkin olarak kullanan ilk kişidir. Paris’te döneminin en modern matbaalarından birinde çalışmış olması noktalama işaretlerinin gerekliliğini anlamasını sağlamıştır.
6. Tanzimat Dönemi’nin ve yeni Türk edebiyatının ilk edebi eseri olan Şair Evlenmesi adlı töre komedisini yazmıştır. Bu eser ayrıca Türk edebiyatındaki ilk modern tiyatro metnidir.
7. Âkif Paşa ile birlikte pozitivist felsefenin bazı ipuçlarını barındıran ilk edebi eserler ona aittir.
8. Modern anlamda Durub-i Emsal-i Osmaniye adlı eseri ilk atasözleri derlemesidir.
9. Tanzimat Dönemi’nde şiirde konunun genişlemesi ve safi dil anlayışının savunulmasına öncülük etmiştir.

Şinasi’nin ilkleri niçin önemlidir?

Şinasi çok başarılı bir şair ya da yazar değildir. Ancak o Namık Kemal gibi edebiyata yetenekli kişilere örneklik etmiştir. Yani misyonu öncü olmaktır.

Şinasi, Osmanlı’nın büyük mağlubiyetler içinde kendisini sorgulaması gerekliliğini savunmuştur. Ayrıca zamanına göre fazla cüretkar şekilde pozitivist felsefeden etkiler göstermiştir.

O, Osmanlı’nın kurtuluşunun halkı eğitmek olduğunun farkındadır. Bu sebeple ağır bir dille edebiyat yapmanın memleketin hayrına olmadığını idrak etmiştir.

Şinasi ve kendisinden sonra gelen Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi diğer Tanzimat sanatçıları dili sadeleştirmeyi başaramamıştır. Bu konudaki başarı için yarım asır daha Milli Edebiyat Dönemi’ni  beklemek gerekecektir.

Kısacası Şinasi Türk edebiyatının modern köklerini atmıştır. Nitekim o büyük bir öncüdür.

Onun başlattığı Tanzimat I. Dönem, II. Abdülhamid’in tahta geçmesine kadar sürmüştür. Bu dönemde klasisizm ve romantizm en etkili iki edebî akımdır.

Şinasi, Fransızcadan yaptığı çevirilerde klasisizm akımının etkisindedir.

Şinasi’nin düşünüp de edebî şekilde ifade etmekte zorlandığı tüm görüşleri daha sonra Namık Kemal tarafından Hürriyet Kasidesi içerisinde ifade bulmuştur.