Öz Disiplin Geliştirme Üzerine Rehberlik Faaliyetleri

Öz disiplin, bireylerin kendi yaşamları için gerekli olan kararları alıp uygulayabilme, bunları geliştirme ve kendine ait bu kararlar üzerine eleştirel düşünebilme yeteneğidir. Yapılan araştırmalar gerçekte öğrenci başarısızlıklarının temelinde de öz disiplin eksikliğinin geldiğini ortaya koymaktadır (Duckworth vd. 2005). Öz disiplin sahibi bir birey, karşılaştığı sorunlara karşı çözüm üretme ve doğru olduğuna inandığı hususlarda çaba göstermeye isteklidir.

Öz Disiplin Geliştirme Rehberlik Anketi uygulamamıza ulaşmak için tıklayın.

Öz Disiplin Geliştirme Üzerine Rehberlik Faaliyetleri Neler Olmalıdır?

Bu hususta Bear ve Duquette (2008) şu esasları belirlemiştir:

• Saygı ve desteğiniz koşulsuz olmalıdır. Özellikle ergen gruplarında öğretmeni tarafından umursanmadığını düşünen öğrenciler öz disiplinlerini büyük ölçüde kaybederler.
• Bireyler karar verme süreçlerine dâhil edilmelidir. Çünkü insanlar bir şeyleri başarabileceklerine yalnızca karar verme konusunda güçlü olduklarını hissettiklerinde inanırlar. İnsanları ödev ve görevlerini yerine getirmeme konusunda besleyen kaynak, bireyin o konuda kendini yetersiz hissetmesi veya bu mevzunun önemine inanmamasıdır.
• Bireylerin öz disiplin geliştirme sürecinde aileleri büyük önem taşır.
• Öğrencilerin ergen ve yetişkinler olarak sahip olmaları istenilen nitelikler modellenmelidir. Bu hususta gurur ve öfkenin kontrolü konusunda iş birliğine gidilmelidir.
• Bireysel farklılıklar dikkate alınmalıdır.
• Kişinin kendi sorumluluğu vurgulanmalıdır.
• Ödüller kullanılmalı ve stratejik övgüler kullanılmalıdır.
• Müfredat boyunca sosyal ve duygusal yeterliliklerin öğretilmesi ve tartışılması gereklidir.
• Davranışa katkıda bulunan ve öğrencinin düşünmesindeki her türlü “hataya” meydan okuyan faktörleri düşünülmelidir.

Öz Disiplinin Temelindeki Kavramlar

Hedef belirleme: Öz disiplini yüksek bütün bireylerin ortak noktası doğru ve gerçekçi hedefler belirlemeleridir. Duckworth ve arkadaşları tarafından (2010) yapılan bir araştırma öz disiplin ve hedef belirleme arasındaki bağlantının %60 oranında benzerlik gösterdiğini ortaya koymuştur.

Plasebo etkisi ve öz güven artırma: Yüksek hedefler belirleyerek başarısız olan ve bunu yaşanmışlık hâline getiren bireyler için ulaşılabilir hedefler belirlenmelidir. Böylelikle birey aslında hâlihazırda başardığı bir eylemi tekrarlamış da olsa öz güven kazanmış olacaktır.

İş birlikli öğrenme: Herkes hayattaki tüm sorunlarını tek başına çözme hususunda çok yetenekli olmayabilir. Ancak herkes doğru bir grupta, iş birliğinin doğru bir parçası hâline gelebilir. Gorbunovs ve arkadaşları tarafından (2016) yapılan çalışma özellikle uzaktan eğitimde iş birlikli öğrenmenin bireyin öz disiplinini artırdığı saptanmıştır.

Kızların Öz Disiplini Erkeklere Göre Daha Yüksek

Bilimsel veriler ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim düzeylerinin tamamında kız öğrencilerin erkek öğrencilerden okul sınavlarında daha yüksek notlar aldığını ortaya koymaktadır. Ancak buna rağmen başarı ve IQ testi uygulamalarında kızlar daha başarılı değildir. Duckworth ve Seligman (2006) bu durumu şu şekilde açıklamaktadır:

Kızlar daha disiplinlidir ve bu avantaj, başarı veya yetenek testlerinden daha çok karne notlarıyla ilgilidir.

Duckworth & Sligman

Öz disiplin hem geleneksel hem de yeni nesil eğitim yaklaşımlarının tamamında öğrenmenin kilit faktörü olarak görülmektedir. Nitekim eğitim ve öğretimdeki temel amaç, öğrencilerin enerjilerini doğru yöne kanalize etmelerini sağlamaktır. Bireyin başarılı olabilmesi için dışsal bir yönlendiriciden ziyade güçlü bir irade ve kendini kontrol yeteneğine sahip olması istikrarlı başarı için olmazsa olmazdır. Öyle ki 2020 yılında yaşanan Covid-19 salgınında öz disiplin pandemi sürecinde eğitimin amaçlarına ulaşabilmesi için en önemli meziyet hâline gelmiştir.

Öz Disiplin Sahibi Kişilerin Özellikleri

Öz disiplin sahibi kişiler azimli, hırslı ve başarı yönelimli olur. Bu hususta Costa ve McCrae şunları söylemektedir:

Bu kişilik özelliği ise itaatkârlık, düzenlilik, disiplin, sorumluluk, başarı yönelimlilik gibi özelliklerle ilişkilidir. Bu kişilik faktörü yüksek olan kişiler azimli, hırslı, başarı yönelimli olurken; düşük olanlar ise plansız, erteleyen ve disiplinsiz olarak değerlendirilmektedir.

(Akt. Basım vd. 2009; Costa ve McCrae, 1995)

KAYNAKÇA

Basım, H. N., Çetin, F., & Tabak, A. (2009). Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Kişilerarası Çatışma Çözme Yaklaşımlarıyla İlişkisi. Turk Psikoloji Dergisi, 24(63).

Bear, G. G., & Duquette, J. F. (2008). Fostering self-discipline. Principal Leadership, 9(2), 10-14.

Duckworth, A. L., & Seligman, M. E. (2005). Self-discipline outdoes IQ in predicting academic performance of adolescents. Psychological science, 16(12), 939-944.

Duckworth, A. L., & Seligman, M. E. (2006). Self-discipline gives girls the edge: Gender in self-discipline, grades, and achievement test scores. Journal of educational psychology, 98(1), 198.

Duckworth, A. L., Grant, H., Loew, B., Oettingen, G., & Gollwitzer, P. M. (2011). Self‐regulation strategies improve self‐discipline in adolescents: Benefits of mental contrasting and implementation intentions. Educational Psychology, 31(1), 17-26.

Gorbunovs, A., Kapenieks, A., & Cakula, S. (2016). Self-discipline as a key indicator to improve learning outcomes in e-learning environment. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 231, 256-262.

Kohn, A. (2008). Why self-discipline is overrated. Phi Delta Kappan, 90, 168-176.

Bu yazının tüm hakları simitcay.com‘a aittir.