Mitolojik İsimler | Türk mitolojisinden kız ve erkek isimleri

Türkçe kökenli mitolojik erkek ve kız isimleri, kadın tanrıça isimleri gittikçe popüler hâle gelen bir liste. Çünkü mitolojik karakterlerin sembolik çağrışımları her dönemde ilgi çekici olmuştur. Ayrıca Türkçe mitolojik isimler açısından oldukça zengin bir dildir. Gelin öyleyse hem modern hem de mitolojik isimler listesini birlikte inceleyelim. Bu listede Türk mitolojisindeki kutsal sayılan figür, kadın tanrıça ve tarihî kişilikleri kısacası en güzel mitolojik isimler listesini bulacaksınız.

Mitolojik Kadın İsimleri Listesi

Türk mitolojisi kadın kahramanlar hususunda oldukça zengindir. Bu sebeple öz Türkçe kadın isimlerimizin birçoğu mitolojik karakterdedir. Bu eski Türklerin kadına büyük sorumluluklar yükleyen doğa ile iç içe bir hayat sürmesi ile ilgilidir. Şimdi gelin mitolojik kadın isimlerini inceleyelim.

• Abray: Türklerde denize hükmeden tanrıçadır. Su ve deniz üzerindeki tüm olaylarda pay sahibidir. Bu açıdan bolluğu da temsil eder. Ayrıca bu isimin diğer varyantı Abra’dır. (K)
• Ada, Atakan: Türklerde büyük önem atfedilen dağların ruhudur. Başka bir deyişle dağlarda yaşayan kutsanmış tözdür. Genellikle toplumdaki kullanımı Atakan’dır. (E/K)
• Arçuray: Ağaçlık alanların kutsal ruhuna denir. Göktürk Kitabeleri’nde geçen “Ötüken Yış” yani “Ötüken Ormanı” ağaç ruhlarının merkezidir. (E/K)
• Aya: Göktanrı inancında “melek” anlamına gelir. Genel bir kavramadır ve Türk mitolojisinde büyük bir öneme sahiptir. (K)
• Ayasu: Su meleği anlamında bir kadın ismidir. Aya Türk mitolojisinde melek anlamındadır. (K)
• Ayasu: Göktanrı inancında suda yaşayan melek. (K)
• Aybel: Aya hükmeden tanrıça. “Bel” Eski Türklerde ilah/ilahe anlamına gelmektedir. (K)
• Aysat: Çekiciliği ile ünlü mitolojik figürdür. Bununla birlikte genellikle soyadı olarak kullanılır. (K)
• Asena: İsmin aslı Aşina’dır. Aşina, Köktürk hanedanının unvanı olup efsanevi kurda verilen addır. İsmin Soğdca olduğu düşünülmektedir.
• Barçın: Oğuz Devleti’ni yönettiğine inanılan efsanevi kadın. (K)
• Beken: Adalet tanrıçası. Beken’in adaletli davranan kişileri koruduğu söylenir. (K)
• Belay: Aya hükmeden tanrıça. (K)
• Belen, Pelen: Yolculara yardım ettiği söylenen söylencesel ruh. (K)
• Beren, Bergen, Mergen: Aklıyla ön plana çıkan efsanevi ruh. (K)
• Burça: Zenginliğiyle bilinen kutsal varlık. (K)
• Burçin: Mitolojide Türklere yol gösteren dişi geyiğin adı. (K)
• Burla: Gücü ile haksızları ve düşmanlarını yok eden kadın figür. (K)
• Burşin: Söylencesel uçan dişi at. (K)
• Büge, Büke: Söylencesel ejderha. “Bike” ile “Büke” farklı isimler olup “Bike” prenses anlamına gelir.(K)
• Ceren: Söylencesel uçan at. Halk arasında güzelliği ve efsanevi özellikleri ile ön plana çıkar. (K)
• Duyunç: Kutsal vicdan tini, içe doğan vicdan duyumu. (E/K)
• Gerçe: Güzelliği ün salan söylencesel figür. (K)
• Gökbörü: Türklerin soyundan türediği söylenen kutsal dişi kurt, Asena. (K)
• Gökhan: Semanın tek hâkimi. (K)
• Günay: Aydınlığı yayan söylencesel figür. (K)
• İlaya: Ülkenin meleği anlamında bir kadın ismidir. İl “ülke” anlamını taşırken aya “melek” anlamına gelmektedir. (K)
• İlayda: Su perisi. Söylencesel Türk geleneğinde sularda bulunan güzel görüntülü peri. (K)
• İris: Kötülüklerden koruyan tanrıça. (K)
• Payna: Bolluk figürü. Kelime Bayanay’dan türemiştir. (K)
• Sehen: Mitolojide bilgisiyle hayran bırakan kadın figür. (K)
• Setenay: Hem güzelliği hem de bilgisi ile dikkat çeken figür. (K)
• Sırma: Söylencesel olarak güzellik figürü. (K)
• Sibel: Bolluğu simgeleyen kutsal varlık. (K)
• Suyla: Kader tanrıçası. (K)
• Umay: Bereket ve verimlilik figürü. (K)
• Yaz: Yaza hükmeden varlık. (E/K)
• Yazla: Yükseklerin koruyucu ruhu. (K)

Mitolojik Erkek İsimleri Listesi

• Ada, Atakan: Dağlarda yaşayan kutsanmış töz. (E/K)
• Ada Kutay: Göktanrı dininde semanın mutlak hâkimi. (E)
• Aktuğ: Yoksul ve düşkünlerin elinden tutan mitolojik canlı. (E)
• Allay: Ulusa bağlılığı niteleyen ve aydınlığıyla bilinen mitolojik canlı. (E)
• Altay, İlten: Yüksekliklere hükmeden gücüyle bilinen kutsal ruh. (E)
• Arat: Acımasızlığı ile bilinen ve yeraltı denizinde yaşayan kutsal balık. (E)
• Arçuray: Ağaçlık alanların kutsal ruhu. (E/K)
• Arkıl: Türk mitolojisinde ilk kam. (E)
• Atay: Hüküm veren kutsal ruh. (E)
• Ayata: Ay’a hükmeden kutsal varlık. (E)
• Ayaz: Soğuk gecelere hükmeden kutsal varlık. (E)
• Aydın: Etkileyici sesiyle büyülü şiirler söyleyen mitolojik şaman. (E)
• Aykun: Erk ve iradesiyle bilinen mitolojik varlık. (E)
• Batur: Yiğitliği ile bilinen mitolojik figür. (E)
• Beyray: Aya hükmeden anlamına gelir. Başlangıçsız yani ezeli anlamına gelen ve eski Türk inancında da kullanılan “beyri” ve “ay” kelimelerinden türemiştir. (E)
• Börteçin: Ergenekon Destanı’nda dağı eriterek Türkleri yeniden dünya ile buluşturan demirci. (E)
• Bulcahan, Olcan, Olcahan: Göktanrı inancında Türk ve Moğol halklarının ilk atası. (E)
• Burutay: Yağmura hükmeden söylencesel varlık. (E)
• Doğulay: Nerede ne yapmasını bilmesiyle ünlü söylencesel figür. (E)
• Duyunç: Kutsal vicdan tini, içe doğan vicdan duyumu. (E/K)
• Erdenay: Göktanrı’nın insan ile bağını kuran kutsal varlık. (E)
• Ertuğrul: Kızıl kanatlı mitolojik varlık. (E)
• Esli: Mitolojide İltekin Han’ın oğlu. (E)
• Gökhan: Gökyüzündeki en kudretli varlık. (E)
• İnal: Aksallılardan güvenilir oluşuyla bilinen bir figür. (E)
• Kayra: Türk mitolojisindeki esirgeyici varlık. (E)
• Konrul: Efsanevi kuş, anka. (E)
• Kuyaş: Güneş’e hükmeden figür. (E)
• Okan: Barış figürü. (E)
• Okay: Su altı büyücüsü. (E)
• Timur: Demire hükmeden varlık. (E)
• Tolpar, Tulpar: Kanatlı at. (E)
• Ülgen: Dünyaya hükmeden varlık. (E)
• Yaz: Yaza hükmeden varlık. (E/K)

Kadın Tanrıça İsimleri

Eski Türk inanç sisteminde tanrıça kavramının bulunup bulunmadığı tartışmalıdır. Bununla birlikte özellikle Altay Türklerinde eski Türklere ait kutsal ruhlar tanrılaştırılılmıştır. Bir görüşe göre aşağıdaki adı anılan figürler Türk tanrıçalarıdır:

1. Umay: Doğurganlık ve bereket tanrıçası.
2. Maygıl: Deniz tanrıçası.
3. Abray: Deniz tanrıçası.
4. Ayasu, Aysu: Su meleği.
5. Beken: Adalet tanrıçası.
6. Belay: Ay tanrıçası.
7. Beren: Akıl tanrıçası.
8. Gerçe: Güzellik tanrıçası.
9. Suyla: Kader tanrıçası.

İsim Analizi

İsim analizi, batıl bir şekilde saplantı hâline getirilmedikçe insana birtakım bilgiler verir. Çünkü isimlerin anlamları ve fonetik değerleri tabii ki kişilik üzerinde etkilidir. Çünkü bir kişiyi daha hiç görmeden ismini duyduğunuzda onunla ilgili ilk ön yargılarınız gelişir. Bu da kişilerin size yaklaşımını etkiler. Ayrıca örnek olarak adı “bilge” olan bir kişinin bilgiye daha fazla değer göstermek için bir sebebe sahip olduğu söylenebilir.

İsim analizinin bir diğer bilimsel boyutu seslerdir. Dudak ünsüzleri içselleşmeyi, diş-damak ünsüzleri canlılığı çağrıştırır. Seslerin kişilik üzerindeki etkisi basitçe şöyle açıklanabilir. Bir bebeğe sinek sesini dinletirseniz ağlamaya başlar. Demek ki sesler psikoloji üzerinde etkilidir. Bu yüzden çocuğunuza güzel seslerle seslenilmesini sağlamalısınız. Bu da doğru ismi seçerek olur.

Tüm bunlara rağmen ismin anlamsal veya fonetik değerini abartmamak gerekir. Taktığınız ismin anlamı veya söylenişi çok kötü olmadıkça bunun bebeğiniz üzerindeki etkisi çok fazla olmayacaktır. Bilimsel açıdan seslerin insan zihninde etkili olduğu ortaya konmuştur. Fakat bu, bir ismin çocuğun hayatına direkt müdahil olacağı yanılgısını yaratmamalıdır.

Anlam Evreninde Mitolojik İsimler

Yurt dışında da mitolojik adlara olan ilgi, Odysseia Destanı’nı anlatan Ben Kirke, İlyada Destanı’nı yeniden yorumlayan Akhilleus’un Şarkısı gibi kült anlatılar sebebiyle canlılığını koruyor. Tüm bunlar olurken ebeveynler de yeni doğacak çocukları için mitolojik öz Türkçe kişi adları arayışına giriyorlar.

Mitolojik isimler, binlerce yıllık tarihin yaşanmışlıklarını barındırır. Çünkü mitolojiler, ulusların tarihî tecrübelerinin ürettiği yoğun anlamlı mecazlardır. Bu açıdan mitolojik unsurlar, bir toplumun bilinçaltını yansıtır. İşte bu açıdan mitolojik isimler, bir ulusun en özgün isim grubunu oluşturur.

Mitolojik isimler, çok geniş bir anlam evrenine hitap eder. Belki de en önemlisi bu isimlerin tamamına yakını bir söylence ya da hikâyeye dayanır. Kısacası bu isimler, anlatacak hikâyesi olan kıymetli dil ürünleridir.

Hem güzel anlamlı hem de güzel çağrışımları olan mitolojik isimler seçmek, özellikle son dönemlerde yükselen bir trenddir. Nitekim, bu sözlük mitolojik isimlerin tasnifi amacıyla hazırlanmıştır.

Mitolojik İsimlerde Dinî Hassasiyet

Türk mitolojisine dair isimlerin birçoğu Göktanrı inancından izler taşır. Her ne kadar eski Türklerde tanrıça kavramının olup olmadığı tartışmalı olsa da mitolojik isimlerin birçoğu eski Türk inancındaki efsanevi figürlerdir. Bu yüzden İslami hassasiyeti yüksek olan ebeveynlerin mitolojik isimler seçerken dikkatli olması gerekir.

Kayra, Belen, Umay ve Gökhan gibi isimler eski Türk inancındaki önemli figürlerdir. Bu figürler bazı araştırmacılar tarafından tanrı ya da tanrıça olarak kabul edilir. Daha sonra bu durum sizi rahatsız edecekse öncesinde bu durumdan haberdar olmanız önemlidir.

KAYNAKÇA

Türk Söylence Sözlüğü

Öz Türkçe Kişi Adları Sözlüğü