Paragrafta çıkarılamaz, söylenemez, yanlıştır veya değinilmemiştir soruları yan düşünce soru tipi olarak adlandırılır. Bu sebeple bu tarz olumsuz soru köklerini gördüğünüzde önce şıkları okumanız gerekir. Ardından metni okumalı ve okurken önemli yerlerin altını çizmelisiniz. Bu size zaman kazandıracaktır. Detaylar ve ipuçları yazımızın devamında.
Olumsuz soru köklerinde sadece önce şıkları okumak yeterli değildir. Eğer TYT veya başka bir merkezî sınava çalışmaya yeni başlıyorsanız bu soru tipi için de tıpkı yer değiştirme soru tipi gibi bilmeniz gereken teknikler var.
Öncelikle soru kökünü okudunuz. Şimdi sıra şıkları okumaya geldi. Bunu yaparken şıkkı kısaltmalısınız. Çünkü hiç kimsenin aklında 5 tane cümle sağlıklı şekilde kalamaz. Öyleyse şimdi bir şık kısaltma örneği yapalım.
“Atom, maddenin en küçük yapı taşıdır.” şeklinde bir cümlemiz olsun. Bu cümlenin anahtar kelimeleri “atom” ve “yapı taşı” kelimeleridir. Bu kelimeleri önceleri zaman kaybetmeden şıkkın yanına yazın. Anahtar kelime yazımı, bunların aklınızda uzun süre kalmasını sağlayacaktır. Tüm şıklar için bu işlemi yapın.
Anahtar kelime yazımlarını tamamladığınıza göre artık sıra metni okumakta. Şimdi metni dikkatle okuyun ve şıkları okurken bulduğunuz anahtar kelimeleri tespit ettikçe aşağıdaki seçenekleri eleyin.
Bu tekniği kullanıp net sayınızı yükselttikten sonra anahtar kelimeleri yazmayı bırakabilirsiniz. Bunun yerine sizin için sadece anahtar kelimelerin altını çizmek de yeterli olabilir. Ancak kendi tecrübelerimden şunu söyleyebilirim ki birçok öğrenci bu tekniği bıraktığı anda yeniden hata yapmaya başlayabiliyor. Herkesin yeteneği ve öğrenim tarzı farklı. Bu sebeple siz de anahtar kelime yazımını bırakıp bırakmamayı, sınav deneyimleriniz ile test etmelisiniz.
Bazı öğrenciler şıklardaki anahtar kelimeleri bulurken zorluk yaşar. Burada bir genelleme yapalım. Şıkların özneleri, büyük olasılıkla bir anahtar kelimedir. Ayrıca şıkta eğer bir terimden bahsediliyorsa o da anahtar kelime olarak alınır.
“Aşağıdakilerden hangisi söylenemez?” yani çıkarılamaz soru tipi ÖSYM sınavlarında sıklıkla karşılaşılan bir soru köküdür. Bu sorular, soru kökünde söz edilen durum, nesne veya kavram ile ilgili öğrencilerin farkındalığını ölçer. Bu sebeple anahtar kelimeleri, paragrafta kullanmayı bilmek de önemlidir.
Birçok kez şıklarda verilen anahtar kelimeler, metinde sıralı şekildedir. Sözgelimi paragrafın girişindeki bilgiler genellikle A seçeneğine konur. Bu sıralamanın bulunduğu sorular, size zaman kazandırır.
Paragrafı okurken bulduğunuz anahtar kelimeler ile ilişkili seçenekleri hemen eleyin. Bazen stres içerisinde hemen elemeyi yapamayan öğrencilerimiz olur. Bu öğrencilerimiz için de bir tavsiyem var. Bu arkadaşlar, anahtar kelimeleri çıkartıp ardından metni acele etmeden okusun. Daha sonra şıklara yeniden dönüp eleme yapsın. Bol bol parçanın anlam bütünlüğü konusunda kendilerini geliştirmek için anlatımın akışını bozan cümle soruları çözsün.
Sonuç olarak herkesin anlama ve çıkarım yapma kabiliyeti farklıdır. Bu soru tiplerini bazı öğrenciler hiçbir tekniğe ihtiyaç duymadan kolaylıkla yapar. Hatta bize çok ilginç gelen teknikler kullanıp başarılı olan öğrencilerimiz de vardır. Burada önemli olan tekniğinizin işe yaraması. Eğer “sizin yoğurt yiyişiniz” işe yarıyorsa bir tekniğe de ihtiyacınız yok demektir.
Makale tam metnine ulaşın (PDF). Öz: Orhun Yazıtları, İslamiyet öncesinde Orta Asya bozkırında yaşayan göçebe… Daha Fazla
Türkiye’nin en köklü şiir yarışmalarından biri olan Simit Çay Edebiyat Etkinlikleri Şiir Yarışması’nın 12.sinin sonuçları… Daha Fazla
Kağan, Türk ve Moğol devletlerini yöneten hükümdarların unvanıdır. Bu sebeple tarihteki Türk devletlerinin yönetim şekline… Daha Fazla
İsim tamlamalarını oluşturan isim ya da zamirlerin arasına gelerek bu kelimeler arasında ilişki kuran eke,… Daha Fazla
Günümüzde yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte “deepfake” kavramı giderek daha fazla tartışılır hâle gelmiştir. Türkçede… Daha Fazla
Özet Kitapçığıİndir 16–18 Mayıs 2025 tarihleri arasında Buhara’da düzenlenen Uluslararası Dil ve Edebiyatta Sağlık Sempozyumu,… Daha Fazla
Yorumlar