GENEL

Süheyl ü Nevbahar (Hoca Mesud) – Tam Metin, Özet ve İnceleme

Paylaş

Süheyl ü Nevbahar, Mesut bin Ahmed yani Hoca Mesut tarafından Farsçadan Türkçeye tercüme edilen mesnevi türündeki eserdir. Yapıt, Eski Anadolu Türkçesi Dönemi‘ne ait olup 14. yüzyılda yazılmıştır. Süheyl ü Nevbahar, agaz-ı destan bölümünden başlayarak beşeri bir aşkı anlatmaktadır. Bu açıdan eser, Anadolu sahasındaki beşeri aşkı anlatan aşk mesnevilerinin ilkidir. Eserin tam metni, çevirisi ve dizini için tıklayınız.

Süheyl ü Nevbahar: Konusu

Süheyl ü Nevbahar, Yemen emirinin oğlu Süheyl’in Çin hükümdarının kızına ulaşmak için verdiği insanüstü çabayı anlatan bir aşk kitabıdır. Mesnevi türündeki eserde, yer yer alegorik bir dil gözükür. Bununla birlikte anlatılan aşk beşeridir. Eserin özeti şu şekildedir:

Yemen ülkesinin padişahı Bahr’ın çocuğu yoktur. Taht ve tacının başkalarına kalacağı endişesine kapılan padişah, Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak için, kendisine bir erkek evlat ihsan edeceğini umarak, hazinelerini halka açar, onlara bol izzet ve ikramlarda bulunur. Padişah, halkının hayır ve duaları ile bir erkek evlada sahip olur ve çocuğuna Süheyl ismini verir.

Yasin KILIÇ

Süheyl iyi yetiştirilmiş bir gençtir. Delikanlı çağında tahta çıkar. Ardından saraydaki gizli bir bölmeye girdiğinde Çin prensesinin resmini görür, ona âşık olur. Artık tek amacı Nakkaş ile birlikte Nevbahar’ı bulmaktır.

Kızı aramak için Çin’e giden Süheyl, Nevbahar’ın gönlünde yer edinir. Ona kavuşmak için zindana düşer, binbir türlü eziyet çeker. Nevbahar’a kavuşmak için Salûk, Kaytâs, Cühûd gibi rakipleriyle mücadeleye tutuşur. Nitekim her türlü zorluğun üstesinden gelen iki âşık, mesnevinin sonunda birbirine kavuşur.

Süheyl ü Nevbahar’ın dili

Süheyl ü Nevbahar’ın dili dönemine göre oldukça sadedir. Bununla birlikte eserde birçok Arapça ve Farsça kelime bulunmaktadır. Aruz ölçüsü ile yazılan eserin kalıbı fa’ûlun fa’ûlun fa’ûlun fa”ul biçimindedir. Ayrıca metinde Hoca Mesud’un yeğeni İzzeddin Ahmed’in de katkısı bulunduğu bilinmektedir.

Müellif eserinin yazılış amacını, kendi öz dilinde bir eser ortaya koymak olarak ifade etmiştir. Nitekim edebiyat ve bilim dili olarak Farsça ve Arapçanın tercih edildiği bir dönemde bu söylem Türkçe açısından çok kıymetlidir.

Şair eserinin ismini Kenzü’l-Bedayi olarak ifade etse de eser Süheyl ü Nevbahar olarak tanınmıştır. Eserin çok sayıda nüshası vardır. Bunların içerisinde Mordtmann ve Dehri Dilçin nüshaları en bilinenlerdir. Ayrıca manzum bir mesnevi olan eserin zamanla mensur (düzyazı) nüshaları da vardır. Bu da eserin sevilerek okunduğunu göstermektedir.

Eser her ne kadar Farsçadan tercüme olsa da mesnevinin Farsça nüshası kayıtlarda yoktur. Bununla birlikte Ali Cin (2012) eserin aslının Hint coğrafyasına ait ögeler taşıdığını söylemiştir.

Eserin yazılma tarihi

Eserin gün yüzüne çıkmasını sağlayan Mordtmann ayrıca eserin yazılma tarihini de saptamıştır. Ona göre eserde yer alan “yedi yüz elli seksen yıl” ifadesi, metnin hicri 750-780 yılları arasında tamamlandığını ima etmektedir.

Eserin hicri tarihi miladi olarak 1349-1350‘ye tekabül etmektedir. Bu da 14. yüzyıla denk gelmektedir. Bahsi geçen yüzyıl, Anadolu’da Türk nüfusun gittikçe yoğunlaştığı bir dönemdir. Bu da Eski Anadolu Türkçesi ile yazılan önemli eserlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

yonetici1

Son gönderiler

Geçiş Dönemi – “Geçiş Dönemi” ifadesinden ne anlıyorsunuz?

Geçiş Dönemi ifadesinden Türklerin İslamiyet'e geçmeye başladığı Karahanlı Türkçesi dönemi anlaşılır. Karahanlı Türkçesine Hakaniye lehçesi… Daha Fazla

Eylül 20, 2021

Betik’in “İnsan Konulu” Eylül 2021 Sayısı

Betik'in "insan konulu" Eylül 2021 sayısı çıktı. Dergimizde insan konulu şiirler, hikâyeler ve diğer türlerde… Daha Fazla

Eylül 15, 2021

Fethiye’de gezilecek yerler

Bir Türkiye kâşifi için en eğlenceli ve müthiş anılar yaratan yerlerden biri Fethiye... Öyleyse Akdeniz… Daha Fazla

Eylül 10, 2021

Osmanlı Türkçesi neden yabancı dillerin etkisi altında kalmıştır?

Osmanlı Türkçesi, kültürel etkileşime dayalı birçok neden ile yabancı dillerin etkisinde kalmıştır. Özellikle İslam kültür… Daha Fazla

Eylül 9, 2021

Efe Mandıracı kimdir?

Efe Mandıracı, voleybol milli takımımızın ve ARKAS'ın en önemli isimlerinin başında geliyor. Efe, 2.01 m… Daha Fazla

Eylül 3, 2021

Türkçe sözlükler

Türk dilinin zenginliklerinin kayıt altına alınmasındaki en önemli çalışmaların başında Türkçe sözlükler gelir. Tarîhi süreç… Daha Fazla

Ağustos 30, 2021