İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Mai ve Siyah Romanı İncelemesi (Tahlili): İlk Modern Romanımız

Mai ve Siyah romanı, Halit Ziya Uşaklıgil tarafından yazılan ve Türk edebiyatındaki ilk modern roman olma özelliğini taşıyan Servetifünun Dönemi eseridir. İnsanın iç dünyasını yansıtmada daha etkili olan modern romanlar, tiplerle değil karakterle kurulur. Nitekim Türk edebiyatının ilk modern karakteri Ahmet Cemil’dir. Ayrıca eserdeki anlatıcı ilahi bakış açısı ile konuşmaktadır. Metinde işlenen temel çatışma hayal-hakikat çatışmasıdır. Bu çatışmanın temaya etkisi eserdeki melankoliyi doğurmuş, eserin alt metinlerinde derin bir ruhî bunalım işlenmiştir. Metinde geçen mekân ve zaman unsurlarına gelince şunları söyleyebiliriz: Roman İstanbul’da Osmanlı’nın son devrinde geçmektedir. Yazar metinde sık sık betimleme, öyküleme ve gösterme anlatım biçimleri ile tekniklerini kullanarak esere realist bir yapı kazandırmıştır.

Metinde dönemin sosyal ve kültürel özellikleriyle ilgili özellikle sosyal düzen hakkında bilgiler vardır. Eserin yazıldığı dönemde yayın organlarına uygulanan baskı ve sansür Mai ve Siyah’ın birçok bölümünde ima edilmiştir. Nitekim esere hâkim olan olumsuz ruh hâli bu baskı ve ekonomik sıkıntılarla ilişkilidir.

Mai ve Siyah, romantizm akımına bağlı anlayışın Araba Sevdası ile dönüşmeye başlaması sonrasındaki yeni bir durak gibidir. Nitekim Mai ve Siyah romanı, Türk edebiyatında gerçek anlamda romandaki kusurların azaldığı örnektir. Çünkü bu roman, realizmin gerçek bir gözleme dayandığı, tesadüflerin yerini neden-sonuç ilişkilerinin aldığı bir eserdir. Halit Ziya Uşaklıgil de bu durumun farkında olup bu durumu şöyle anlatır:

Trabzon'dan Bal

“Mai ve Siyah her köşeden bakılarak didiklenmiş olan ve edebiyat tarihiyle iştigal edenlerce muhakeme olan eserlerden biri olmuştur. Bunun yegâne sebebi bizde roman ve lisan tekâmülünün bir dönemeç noktasına tesadüf etmiş olmasıdır.”

Metinde “mai” ve “siyah” neyi ifade etmektedir?

Eserde mai yani mavi renk umudu, siyah ise umutsuzluğu ve düş kırıklıklarını ifade etmektedir. Nitekim Servetifünun Topluluğu, hep kendi ruhsal hassasiyetlerine uygun dingin bir mekânda yaşamak istemiştir. Bu sebeple dünyanın iklimi en güzel ülkesi olan Yeni Zelanda’ya gitmek istemişlerdir. Ancak bu mümkün olmayınca Manisa’nın Sarıçam köyünde bu hayallerini gerçekleştirmeyi planlamışlardır. Ancak bunun da onları tatmin etmeyeceğini kısa sürede anlamışlardır.

Mai ve Siyah Romanının Dili ve Üslubu

Halit Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah romanının dilini Cumhuriyet Dönemi’nde sadeleştirmiştir. Çünkü eseri Servetifünun üslubuna uygun olarak ağır bir dille yazmıştır. Cumhuriyet Dönemi’nde ise herkesin anlayabilmesi maksadıyla bizzat kendisi eserlerinin birçoğunu daha yalın bir Türkçe ile yeniden kaleme almıştır.

Mai ve Siyah Romanı Neyi Anlatır?

Eser, Servetifünun Dönemi’nin önemli kalemlerinin hayatlarını ve hayal kırıklıklarını psikolojik bir altyapıyla sunar. Bu sebeple Mai ve Siyah, Servetifünun neslinin otobiyografik romanıdır. Kısacası realizm akımının etkilerinin görüldüğü Mai ve Siyah, Yahya Kemal Beyatlı’nın “İnsan hayal ettiği müddetçe yaşar.” sözüyle ifade ettiği hakikatin romana bürünmüş hâlidir.

Eser, Ahmet Cemil’in iç dünyasını yansıtan bölümlerle örülmüştür. Bu açıdan bakıldığında hayal kırıklıkları ile dolu bir hayatı olan Ahmet Cemil tüm yönleriyle işlenir. Ondaki hayal-hakikat çatışması trajik ve melankolik bağlamlarda dile getirilir.

Aşağıda romanın özetini animasyon olarak izleyebilirsiniz.

Özet
Mai ve Siyah Romanı İncelemesi (Tahlili): İlk Modern Romanımız
Başlık
Mai ve Siyah Romanı İncelemesi (Tahlili): İlk Modern Romanımız
Açıklama
Mai ve Siyah romanı hayal ve hakikat çatışması teması, bakış açısı, realizm akımıyla yazılması ile önemli ilk modern romanımızdır.
Yayımcı
Ensar KILIÇ
Yayımlayan
Simit Çay Edebiyat (Akademik)
Logo

Bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir