Ana düşünce nedir? | Ana düşünce soruları nasıl çözülür?

Ana düşünce, bir metinde asıl anlatılmak istenen yani verilmek istenen mesajdır. Başka bir deyişle metnin özüdür. Konu ise somut olarak ifade edilen olgudur. Bu sebeple genellikle sınavlarda konu değil ana düşünce soruları karşımıza çıkar. Öyleyse ana düşünce soruları ve paragrafta asıl anlatılmak istenen soruları nasıl çözülür diye merak ediyorsanız, haydi başlayalım.

Ana düşünce sorularını çözmek için önce bu soruları tanımak gerekir. Bu sorular genellikle “Paragrafta asıl vurgulanan, asıl anlatılmak istenen nedir?” gibi soru köküyle karşımıza çıkar. Eğer bu tarz bir soru tipi ile karşılaştıysanız, uygulamanız gereken metot şudur:

1. Önce soru kökünü okuyun.
2. Sonra paragrafı okuyun.
3. Paragrafı okuduktan sonra şıklara bakmadan metnin ana düşüncesini bulun.
4. Zihninizden bulduğunuz ana düşünceye en uygun seçeneği işaretleyin.

Ana düşünce soruları konusunda çok sorun yaşıyorum

Yukarıdaki ana düşünce sorusu çözme metodunu sabırla kullanmaya devam edin. Önce şıkları okumayın! Çünkü şıkları okursanız, soruyu yazan kişinin sizi yanıltmak için özel olarak hazırladığı “çeldirici şık” kafanızı karıştırır.

Bu metodu uyguladığınız hâlde çözüme ulaşamadıysanız mutlak surette “bilimsel düşünme” yeteneğinizi geliştirmeniz gerekir. Çünkü bilimsel düşünmeyen bir kişi, paragrafta istenen ana fikre ulaşamaz. Peki bilimsel düşünce nasıl gelişir?

Bir soruda verilen bilgileri kullanarak ulaşılan kesin kanaatler dışında soruya hiçbir ek yorum getirilemez. Örneğin kırmızı rengi sevmediğimizi düşünelim. Bu, kırmızı renkli bir balonu sevmeyeceğimiz anlamına gelmez. Buradan çıkacak tek kesin sonuç balonun rengini sevmeyeceğimizdir.

Bu mantığı kavramak için bir ALES soru tipi olan “kesin yargı” sorularını çözmenizi öneririz. Çünkü bu soru tipi size bilimsel düşüncenin sınırlarını öğretecektir. Bu soru tipinin soru kökü, metinden kesin olarak çıkarabileceğimiz yargıyı bulmamızı ister. Bu tarz soru örneklerini ALES 2011 İlkbahar soru kitapçığındaki 30 numaralı sayfada bulabilirsiniz.

Eğer hemen bu yıl bir sınava girmeyecekseniz bol bol kitap, dergi, gazete okuyun. Sorununuz yeterince çalışmamak ise derslerde başarılı olmanın altın kurallarına uyarak bol bol soru çözün. Öncelikle kolay yayınlardan başlayarak aşama aşama çözdüğünüz soruların zorluk derecesini artırın.

Ana düşünce soruları niyetimizi ortaya koyar

Ana düşünce soruları, aslında hayatımızın merkezindeki kazanımlarla bire bir örtüşür. Bu soruları yanlış yapma nedenlerimizden biri de bu soruları “sadece soru” olarak görmemizdir. Öyleyse bu bakış açımızı değiştirmeliyiz. Peki ana fikri bulurken nasıl bir bakış açımız olmalı?

Paragrafı okurken aslında paragraftaki söylenilenleri size arkadaşınızın yaptığı bir konuşma olarak görün. Sonra kendinize şunu sorun: Arkadaşım bana bunları anlattı ama aslında bana ne söylemek istedi? Aslında bu soru tipinde de bulmanız gereken şey tam da bu: Paragrafı yazan adam aslında burada ne anlatmak istiyor?

Buna bir örnek verelim. Çok sevdiğiniz bir arkadaşınız size şöyle diyor: Sabahtan beri ağzıma tek lokma yemek koymadım. Ellerim titriyor. Sanırım şu an bu testi çözemeyeceğim. Arkadaşınız size bunları söylerken aslında anlatmak istediği şey çok açık. Size aç olduğunu söylüyor ama bunu açıkça ifade etmiyor. Aynı durum paragraf soruları için de geçerli. Ana düşünce sorularında asıl anlatılmak istenen olguya yani niyete odaklanmak gerekir.

Geçiş kelimelerine dikkat edin

Geçiş kelimeleri, ana düşünce soruları için kritiktir. Çünkü her güzel paragrafta verilmek istenen mesaj mutlaka özet şeklinde paragrafın içerisinde yer alır. ÖSYM genellikle paragraflarını akademik metinlerden seçtiği için de bu mesajdan önce bazı akademik bağlaçlar mevcuttur.

Kısacası, böylece, nitekim, özet olarak vb. geçiş kelimeleri bize ana düşünceyi verir. Çünkü bu tarz kelimelerden sonra yazarın niyeti ortaya çıkar. Bu sebeple ana düşünce sorularını çözerken geçiş kelimelerinden sonra gelen cümleleri çok dikkatli okumalısınız. Ayrıca geçiş kelimeleri yardımcı düşünce soruları olarak bilinen paragrafta çıkarılamaz soru tipi için de önemli ipuçları sunar.