Orhun Yazıtları’nın Halk Sağlığı Açısından Değerlendirilmesi | PDF Kitap Bölümü

Makale tam metnine ulaşın (PDF).

Öz: Orhun Yazıtları, İslamiyet öncesinde Orta Asya bozkırında yaşayan göçebe Türk topluluklarının sağlık anlayışına ve sağlıkla ilgili kültürel dinamiklerine dair önemli veriler sunmaktadır. Türk kağanı, 8. yüzyılda taşa vurulan bu yazıtlarda ulusuna seslenirken toplumsal düzenin önemini vurgulamakta ve halk sağlığının korunabilmesi için boyların disiplin içerisinde hareket etmesi gerektiğini tekrar tekrar vurgulamaktadır. Yine bu metinlerden kuraklık, kıtlık ve salgınlar gibi halk sağlığını doğrudan etkileyen faktörler ve geleneksel tedavi uygulamalarıyla ilgili çıkarımlar da yapmak mümkündür.

Çalışmada, bu çıkarımların yanında, Orta Asya’daki göçebe topluluklarda görülen yazın serin kışın sıcak yerlerde konaklama, hem probiyotik açısından zengin hem de bağışıklığı destekleyici beslenme ve suya kutsiyet addetme gibi toplumsal pratiklerin halk sağlığına etkisi değerlendirilmiştir. Orhun Yazıtları’ndan sağlanan bilgilerin doğrulanması ve zenginleştirilmesi amacıyla Türklerin yerleşik hayata uyum sağlamaya başladığı Eski Uygur Devri’nde kayda geçirilen metinlerden elde edilen bilgiler de destekleyici veri seti olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada, İslamiyet öncesindeki göçebe Türklerin halk sağlığına dair ekosistemi, hermenötik yöntemle bütüncül bir şekilde incelenmiştir.

Anahtar kelimeler: Orhun Yazıtları’nda halk sağlığı, eski Türklerde sosyokültürel yaşam, eski Türk topluluklarında salgın hastalıklar, Türklerde hastalık algısı.