Dil sosyal bir varlık mıdır? — Dilin Toplumsal Bir Kurum Olması

Dil, kültür ile iletişim içerisinde olan ve kültürdeki gelişmelere göre dönüşen bir yapıdır. Böylelikle toplum ile aslında canlı bir varlık olan dil arasında güçlü bir bağ vardır. Bu bağ sayesinde dil sosyal bir varlık yani toplumsal bir kurumdur. Yani dil değişmez bir varlık değildir. Aksine sosyal yapının hafızası durumundaki dilin kendine özgü kuralları vardır.

Dilin Toplumsal Bir Kurum Olması

Bir dilin sahip olduğu anlatım ve anlam zenginliği ile toplum içerisindeki iletişimi sağlaması bireysel psikoloji ile yakından ilgilidir. Nitekim dili kullanan her bir birey ve bu bireylerin fiziki çevreyle olan ilişkileri, dili toplumsal bir kurum haline getirir. Çünkü dil, sosyal bir varlık olarak farklı bireylerle iletişim kurmanın en güçlü yöntemidir.

Dil bir milletin kimliğidir. Hatta bazı toplum dilbilim araştırmacılarına göre dil, bir topluma mensup olmanın yegâne göstergesidir. Hiçbir dil, ana dili edinim sürecinde farklı bireylerle iletişim kurmadan öğrenilemez. Çünkü çocukların dil öğrenme sürecindeki en etkili unsur, çevreden edinilen örtük dil bilgisidir. Buna dil biliminde istatistiksel öğrenme denir.

Dilin toplumsal bir kurum olmasının en önemli kanıtlarından bir diğeri içerisindeki özel diller, lehçeler ve ağızlardır. Aynı dilin veya aynı milletin içerisindeki farklı coğrafyalarda dilin farklı varyantları mevcuttur. Nitekim farklılığın türüne göre bunlara lehçe, ağız gibi adlar verilmektedir. Aslında bu da benzer coğrafyalarda dilin toplumsal olarak farklı varyantlar oluşturduğunu göstermektedir. Yani dil toplumsal olarak benzer kültür içerisindeki insanların ortak iletişim aracıdır.

Aslında dilin sosyal bir kurum olmasının en önemli kanıtı dilin toplumun ortak malı olmasıdır. Bu bir nevi sosyal bir anlaşmadır. Başka bir dili konuşan kişi için hiçbir anlam ifade etmeyen bir kelime, konuşulduğu toplumda belli bir karşılığa sahiptir. Demek ki dil sadece bireye özgü değildir. Aksine topluma mal olmuştur. Bu yüzden her bir birey, dilin ve toplumun müsaade ettiği ölçüde dil içerisinde özgürlüğe sahiptir.

Ayrıca dildeki bütün kelimelerin toplum içerisinde kazandığı derin bir tarih vardır. Örneğin şehit kelimesinin Türkçede ifade ettiği anlam ile martyr kelimesinin İngilizcede ifade ettiği anlam aynı değildir. Bu iki kelime arasında yaşanmışlıkların getirdiği kültürel bakış açısı farklılıkları mevcuttur. Nitekim İngilizcede martır kelimesi sadece şehitliği anlatmaz. Bu kelime ayrıca kurban, mağdur, işkence çekerek ölen kimse gibi farklı anlamlarda da kullanılmaktadır. Oysaki Türkçedeki şehit kelimesi sadece vatan için kendini feda eden kişiler için büyük bir saygı ile kullanılır.