Anlatamıyorum Şiiri İncelemesi (Tahlili) | Moro Romantico Şiirinin Hikâyesi

Anlatamıyorum şiiri, Garip şiir anlayışının gerçek bir olgunluğa ulaştığı döneme ait, şiir estetiği açısından başarılı bir Orhan Veli şiiridir. Ayrıca Moro Romantico olarak da bilinir. Bu keyifli yazıda şiirin konusu, teması, tahlili yani incelemesi, ahenk unsurları ve kime yazıldığını bulacaksınız. Şiirin hikâyesi için Bella Eskenazi yazımızı ziyaret edebilirsiniz.

“Anlatamıyorum şiiri“ni okumak için tıklayınız.

Bu şiirle birlikte, özellikle Kitabe-i Seng-i Mezar ile başlayarak sıradan sokak yaşamının temsilcisi olan Garip şiiri artık bu özelliğinden uzaklaşmaya başlamış, içten duygulara yönelmiştir. Ayrıca Orhan Veli’nin aşkı en güzel anlattığı şiir, Anlatamıyorum şiiri olarak kabul edilmektedir (Ulucan, 2016). Ancak bazı araştırmacılar “Moro Romantico” adının “aşırı aşkı” betimleyen bir ironi olduğunu söyler.

Orhan Veli şiirinin olgunluk çağına denk düşen bu şiir, yalın ama güçlü anlatımın kanonik bir örneği olmayı başarmıştır. Bunun yanında benzer bir başarıyı yakalayan Orhan Veli şiirlerinden bir diğeri İstanbul’u Dinliyorum’dur.

Bu şiir içerisinde geleneksel Garip şiirine zıt olarak söz sanatlarının da bulunduğu, bu sanatların dengeli bir yoğunlukta kullanıldığı görülür. Nitekim şiir tecahülüarif sanatı ile başlar: Ağlasam sesimi duyar mısınız/ Mısralarımda? Bununla birlikte ilk dönem Garip şiirine benzer şekilde dize taşırma yani anjambuman kullanımları sürdürülür.

Anlatamıyorum Şiiri İkinci Dönem Garip Şiiri Örneğidir

Şiirdeki bir diğer dikkat çekici özellik soyut olana yöneliştir. Nitekim şiirin son dörtlüğünde anlatılamayan ama hissedilen bir duygu dünyasından bahsedilmektedir. Bu bağlamda zikredilen çağrışım korku ve bilinmezliklerle doludur.

Bundan başka şiirde geleneksel Garip şiirindeki hayatı umursamama ve anı yaşama temalarının ve sürrealist bir etkiyle kurulan otomatik şiir tarzını  yıkıldığı görülmektedir. Sanki şair bilinmezliğin içerisindeki korkuyu beklemektedir. Dadaizmin dünyaya anlamsız gözlerle bakan tesadüfçü çizgisi yeni Garip şiirinden yavaş yavaş silinmektedir.

Orhan Veli’nin bu yeni şiir tarzında köklü bir değişim görülür. Nitekim Garip şiirinde geleneksel olarak kullanmaktan kaçınılan sıfatların da bu tarzda geri döndüğü görülmektedir. Çünkü ilk dönem Garip şiirinde Orhan Veli sıfatların şiiri daha sanatkârane yaptığına inanmıştır.

Orhan Veli’nin şiirde ulaştığı bu yeni merhale, kendisinden sonra oluşan ve Yeni Garipçiler olarak adlandırılan tarzı da besleyecektir. Bu tarzın içerisinde değerlendirebileceğimiz Behçet Necatigil, Nilüfer şiirinde Anlatamıyorum şiiri ile yakın bir çağrışımsal evreni paylaşmaktadır.

Ben oraya koymuştum, almışlar,
Arasına sıkışık saatlerin.
Çıkarır bakardım kimseler yokken;
Beni bana gösterecek aynamdı, almışlar.

Anlatamıyorum Şiiri (Moro Romantico)

 Ağlasam sesimi duyar mısınız,
Mısralarımda;
Dokunabilir misiniz,
Gözyaşlarıma, ellerinizle?

 Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel,
Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu
Bu derde düşmeden önce.

 Bir yer var, biliyorum;
Her şeyi söylemek mümkün;
Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum;
Anlatamıyorum. 

Anlatamıyorum şiiri, serbest ölçü ile herhangi bir şiir geleneğine doğrudan bağlılık göstermeden yazılmıştır. Nitekim klasik Garip tarzının da dışındadır. Şiirde ahenk unsuru olarak tekrarlar vardır. Bu tekrarların en dikkat çekeni “anlatamıyorum” ifadesidir. Ayrıca kafiye bulunmayan şiirde konuşmanın tabiatına uygun redifler göze çarpar.

Orhan Veli Anlatamıyorum Şiirinde Ne Anlatıyor

Buna ironik bir cevap verecek olursak bu şiirde anlatılamayan anlatılıyor. Hayatta bazen en çok haykırmak istediklerimiz içimizde kalır. Bu bazen bir aşk bazen bir hüzün olur. Orhan Veli de bu şiirde ifade etmenin zor olduğu bir aşkı fısıldıyor.

Şiir, önceki dönem Garip şiirlerinden belki de duygunun ıslah ediciliği yönüyle ayrılıyor. Bu yoğun duygu şairi ister istemez sanata ve mecaza yakın hâle getiriyor. Bu da şiirdeki lirizmin yüksek tonu ile bağlantılıdır.

Anlatamıyorum Kaynakçası

Mungan, M. (1994). Bir garip Orhan Veli. Metis.

Ulucan, M. (2016). Orhan Veli’nin Şiirlerinde Çocuksu Söylem. Firat University Journal of Social Sciences/Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2).