İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Divan edebiyatında din dışı konuları işleyen şairler kimlerdir?

Divan edebiyatında din dışı konuları işleyen şairler aşağıda sıralanmıştır.

olarak sıralanabilir.

Divan edebiyatında mesnevi yazmayanlar

Divan edebiyatında din dışı konuları işleyen şairlerden birçoğu aynı zamanda mesnevi de yazmamıştır: Kadı Burhaneddin, Ahmet Paşa, Baki, Nef’î, Nedîm, Enderunlu Vasıf vb. Bunların içerisinde Ahmedi’nin mesnevisi vardır. Hoca Dehhani’nin ise yazdığı düşünülen Selçuklu Şehnâmesi adlı eser bugüne ulaşamamıştır.

Divan edebiyatında işlenen konular nelerdir?

Divan edebiyatında şairler aşk, tasavvuf, kadın ve şarap gibi konuları işlemiştir. Bununla birlikte bu konular genellikle mecazi bir dille sembolik bir anlatımla aktarılmıştır. Yani şairler konulara ve anlatılan unsurlara zihinlerinde oluşturdukları temel anlamların dışında yeni özellik ve anlamlar yüklemiştir. Örneğin şarap kelimesi şiirde birçok kez Allah aşkına ulaşmak isteyen âşığın bu uğurda kendinden geçmesini betimleyen bir unsurdur. Bununla birlikte bu kavramların gerçek anlamlarını daha yakın bir şekilde betimleyen sanatçılar da vardır. Özellikle mahallileşme cereyanın etkisi ile birlikte bu husustaki somutlaşma artmıştır. Nedim başta olmak üzere Enderunlu Vasıf gibi birtakım sanatçılar mahallileşme denilen bu hareketin öncüsü olmuştur.

Tüm bunların zıddı olarak divan edebiyatında dini tasavvufi konuları işleyen ilk şair Mevlânâ’nın oğlu Sultan Veled’dir. Ona ait çok dilli mülemmaların içerisindeki Türkçe kısımlarda tasavvufi bir muhtevaya rastlanmaktadır.

Aslına bakılırsa Türk şiirinde ilk din dışı konuları işleyen şairler ta sözlü geleneklerdeki şamanlardır. Nitekim İslamiyet öncesi Türk edebiyatına bakıldığında burada lirik konuları işleyen koşuklar vardır. Yine ilk Türk şairi olan Aprin Çor Tigin‘in de birçok şiiri lirik bir şekilde aşkı anlatmaktadır. Bunlara ek olarak divan edebiyatının ilk şairi olan Hoca Dehhani de gazellerinde din dışı konuları işlemiştir.

Divan edebiyatında din dışı şiirler denildiğinde özel bir parantez açılması gereken bir diğer sanatçı Baki’dir. Baki düzyazılarında dinî konuları işlemesine, hatta hiçbir zaman şeyhülislamlık makamına getirilmese de bu makamın adaylarından biri olmasına rağmen şiirlerinde kesinlikle dinî unsurları amaç edinmemiştir. Nitekim Baki Türk edebiyatında rindane gazelin en büyük temsilcisidir.

Divan edebiyatında tasavvuf konusunu işleyen en önemli şairler şüphesiz âşıkâne gazelleri ile bilinen Fuzuli ve Şeyh Galip‘tir. Fuzuli yüksek lirizmi sayesinde tasavvuf konusunu beşeri aşk kavramı ile başarı ile ilişkilendirmiştir. Şeyh Galip ise mensup olduğu Mevlevi geleneği ve en güçlü temsilcisi olduğu sebkihindi akımının etkisiyle Allah aşkını bikr-i mazmun ( imgesel değeri olan bugüne kadar hiç kullanılmamış mazmun) niteliğindeki hayallerle derinlikli bir şekilde ele almıştır.

KAYNAKÇA

Karayazı, N. (2007). Fuzuli’nin “leyla ve mecnun” unda tasavvufi kavram ve unsurlar.

AYDIN-YAĞCIOĞLU, S. (2010). Fuzûlî ve Bâkî Divanlarında Aşk Anlayışı ve Sevgili Tipi. Turkish Studies.

Bu yazının tüm hakları simitcay.com’a aittir.

Özet
Divan edebiyatında din dışı konuları işleyen şairler kimlerdir?
Başlık
Divan edebiyatında din dışı konuları işleyen şairler kimlerdir?
Açıklama
Divan edebiyatında din dışı konuları işleyen, mesnevi yazmayan şairler kimlerdir? İşlenen (şairlerin işlediği) konular nelerdir?
Yayımcı
Yayımlayan
Simit Çay Edebiyat (Akademik)
Logo

2 Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir