İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Yazı etiketleri “Orhun ve Uygur Türkçesi arasındaki farklar”

Uygur Bayrağı
Eski Uygur Bayrağı

Orhun ve Uygur Türkçesi arasındaki farklar nelerdir?

Orhun ve Uygur Türkçesi arasında ses ve şekil bakımından farklar temelde 6 tanedir. Bunları Kemal Eraslan şu şekilde ifade etmektedir:

  1. Uygurcada, Orhun Türkçesine göre işlenmiş bir yazı dili görülmektedir.
  2. Uygur Türkçesinde Budist ve Maniheist kültürün etkisi ile Sanskritçe ve Çinceden alıntı kelimeler oldukça fazladır.
  3. Orhun Türkçesi ile Uygur Türkçesi arasında ses ve şekil bakımından bazı farklılıklar görülür.
  4. Eski Türkçedeki n ve y ağızları Uygurcada yazıya akseder.
  5. Uygur Türkçesine ait malzeme Orhun Türkçesinden daha fazladır.
  6. Orhun Türkçesindeki sade cümle yapısının yerini Uygur Türkçesinde karmaşık ve birleşik cümleler alır.

Ahmet Bican Ercilasun ise ses ve şekil bilgisi ile ilgili şu değişiklikleri verir:

  1. Köktürkçedeki ń, Eski Uygur Türkçesinde n ve y seslerine dönüşür.
  2. Köktürkçedeki kelime içindeki ve sonundaki b sesleri Eski Uygur Türkçesinde w sesine dönüşür.
  3. Yardımcı ses olarak kullanılan ı ünlüsü Eski Uygur Türkçesinde bazen genişler.
  4. Köktürkçede sadece insan ve insan unvanları ile ilgili kullanılan +lar çokluk eki,  Eski Uygur Türkçesinde genelleşmiştir.
  5. Eski Uygur Türkçesinde ilgi hali eki daima +nIŋ biçimindedir. Orhun Türkçesinde ise sadece ünlü ile biten kelimelerden sonra +Iŋ ekinin başına n gelir.
  6. Eski Uygur Türkçesinde ayrılma hali eki +dın şeklinde belirginleşmiştir.
  7. Köktürkçe zamirlerde hâl ekleri üst üste gelmezken Eski Uygur Türkçesinde bu mümkündür.
  8. Köktürkçede +DAçI eki ile yapılan gelecek zaman, Eski Uygur Türkçesinde daha ziyade +gAy eki ile yapılır.
  9. Eski Uygur Türkçesinde, Orhun Türkçesinde zarf-fiil eki olarak kullanılan -sAr şart kipini oluşturmuştur.

Burada bir kısmından bahsettiğimiz bu farklılıkların yanında bu iki tarihî lehçe birbirine birçok konuda benzemektedir. Zaten Uygur Türkçesi, Orhun Türkçesinin bir devamı niteliğindedir. Yani Orhun ve Uygur Türkçesi arasındaki farklar, aslına bakılırsa çok fazla değildir.

Göktürkçe Ses ve Şekil Bilgisi | Orhun Türkçesi | Göktürk Dönemi Eserleri

Göktürkçe, Göktürk Devleti olarak bilinen tarihteki Türk adıyla kurulan ilk devletin hüküm sürdüğü 552-744 arasındaki Türk dili döneminin adıdır. Genel olarak Göktürkçe Dönemi’ndeki eserler için 38 harften oluşan Göktürkçenin ses özellikleri için özelleşmiş Göktürk alfabesi kullanılmıştır. Bununla birlikte daha az kelimeden oluşmuş Göktürk alfabesi kullanımları da vardır. Göktürk Yazıtları döneminin ve Türk edebiyatının ilk edebî eseridir. Göktürkçe aynı zamanda Köktürkçe veya Orhun Türkçesi olarak da…