İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Yazıların kategorisi: “MAKALELER”

Öz Türkçe Kişi Adları

Türkçe isimler, Türklerdeki isim verme geleneği üzerine kurulan bir imgelendirme sistemini yansıtır. Türk isimleri Öz Türkçe isimler bağlamında incelendiğinde, eski Türk isimleri, mitolojik isimler, Türk prenslerinin, prenseslerinin isimleri, dini isimler, Göktürkçe isimler, Hun isimleri gibi birçok başlık açmak mümkündür. Türkçe isimler veya genel olarak modern isimler, çocuklar için daha çok varlık evrenindeki anlamlı sözlü ifadelerdir. Bu çalışmada Türkçe isimler, Eski Türkçe isimler ile mukayese edilerek…

Trabzon’da Gazeteciliğin Doğuşu

Trabzon, Türkiye’nin en gelişmiş yerel medyalarından birine sahiptir. Öyle ki, Trabzon’da yerel gazeteler ulusal basınla boy ölçüşebilecek tirajlarda basım yapabilmektedir. Bu durum, Trabzon’daki gazetecilik mesleğinin erken sayılabilecek bir dönemde başlamasıyla açıklanabilir. Trabzonun ilk gazetesi Trabzon Gazetesi, ilk özel gazetesi ise 1906’da kurulan Sa’adet’tir. Trabzon’da ilk gazete 1869’da dönemin Trabzon Valisi Esat Muhlis Paşa tarafından çıkarılmıştır. “Trabzon Gazetesi” adındaki yayın, ilk özel gazetemiz olan Tercüman-ı Ahvâl’den…

Evenkler

Türkçe gibi Altay dil ailesini paylaşan bir diğer dil Tunguzcadır. Bu yazımızda, Tunguzlar ile ilintili bir Kuzey Asya topluluğu olan ve taygalarla kaplı bir coğrafyada yaşayan Evenkleri konu edindik. Rusya’da Evenkler, Rusya’nın kuzeyinde yaşayan yerli halklardan biri olarak 2010 nüfus sayımında nitelendirilmektedir. Çin’de ise Evenkler, ülkede tanımlanmış 58 etnik gruptan biri olarak kabul edilmiştir. Resmî nüfus sayımlarına göre Rusya’da 38 bin Çin’de ise 31000 Evenk…

Türkçenin İç ve Dış Tarihine Genel Bir Bakış

Türk dili yani Türkçe, bugün de hâlâ devam eden değişik görüşlere karşın, dünya dilleri içinde genellikle Ural-Altay dil ailesine bağlı bir dil olma hüviyetini koruyordu. Ne var ki bu tutum, yapılan son araştırmalar doğrultusunda yerini farklı nazariyelere ve tartışmalara bırakmıştır. Modern Türk dili bugün Ural ve Altay olmak üzere iki farklı dil ailesinden söz etmektedir. Ural-Altay dil ailesinin artık başlı başına bir aile olarak incelenen…

Türk Kültüründe Geleneksel Bir Aydınlatma Aracı: Kandil

Not: Bu makale “Bilim ve Kültür” adlı dergide yayımlanmıştır: ERBAŞ, E. K. S., & KILIÇ, E. (2013). Türk Kültüründe Geleneksel Bir Aydınlatma Aracı: Kandil. Bilim ve Kültür, 114-125. Ensar KILIÇ Sıla ERBAŞ Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Elektrikli lambaların yaygınlaşmasından önce önemli bir aydınlanma gereci olan kandil, bugün bu özelliğini kaybetmesine rağmen tarihî değer taşıyan bir süs eşyası olarak misyonunu…

Çağatay Türkçesi Dönemi

1. Giriş Orta Türkçenin son dönemini temsil eden, Türkoloji literatüründeki  adı  Çağatay Türkçesi olarak bilinen yazı dili, Kuzey-Doğu Türkçesinin ikinci döneminin adıdır. 15. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar devam eden bu yazı dili, edebi bir dil olarak da bir yandan Hakaniye (Karahanlı), diğer yandan  Harezm Türkçesi etkisi altında Çağatay ulusundan meydana gelmiştir. Çağatay Türkçesi, Çağatay Dili, Çağatayca terimlerinin dil uzmanları tarafından çokça tartışıldığı görülmektedir. Armin…

ORTAÖĞRETİM TÜRK EDEBİYATI 10. SINIF DERS KİTABI İNCELEMESİ

Ders kitabı incelemesi |Ortaöğretim, öğrencilere daha sonra uzmanlaşacakları bölümün anahtarını sunmakla birlikte onlara belli bir kültürel birikim de kazandırır. Örneğin, lise 1. sınıfta fizik dersi alan ve daha sonra sözel bölümü seçen bir öğrenci her ne kadar fizik problemlerinin çözümünde ileri bir düzeyde olmasa da; fiziğin yaşamla bağlaşımını kurmak bakımından önemli kazanımlar elde eder. Nasıl herkesten fizik sorularını çözmesini bekleyemezsek, liselerimizde öğrenim gören binlerce gencin,…

Dil nedir? Dil canlı mıdır? Dil çeşitleri nelerdir?

Dil, insanlar arasında anlaşmayı sağlayan doğal bir araç, kendine özgü kuralları olan ve ancak kurallar çerçevesinde gelişen canlı bir varlık, temeli bilinmeyen zamanlarda gizli antlaşmalar düzeni; seslerden örülmüş toplumsal, sosyal bir kurumdur. Yani dil değişmez bir varlık değildir. Dilin özellikleri aşağıda sıralanmıştır. Dilin sosyal bir kurum olması ne demektir? Dil toplumdaki bireylerin birbiriyle ilişkisini sağladığı için sosyal bir varlıktır. İnsanlar gündelik hayattaki sorunlarını, isteklerini ve…

Orta Türkçe Yapısal Biçimleri Ses Bilgisi Kılavuzu

Orta Türkçe, Göktürkçe ve Eski Uygur Türkçesinden sonra gelip Türkçe için genel anlamda Eski Uygurların yerlerini Müslüman Karlukların kurduğu Karahanlılara bırakmasıyla başlayan döneme işaret eder. Bu dönem Anadolu’da gelişen Eski Anadolu Türkçesiyle son bulur. Kutadgu Bilig, Divanu Lügati’t-Türk ve Kısasü’l-Enbiya gibi eserler bu döneme aittir. Orta Türkçe Dönemi’nin kapsamı tartışmalı olmak ile birlikte tarihî Karahanlı Türkçesi, Harezm Türkçesi, tarihî Kıpçak Türkçesi ve Çağatay Türkçesi genellikle…

ZİYA PAŞA (ABDULHAMİD ZİYAEDDİN BEY)

Kısa özet: Zafernâme ve Harâbât gibi eserlerinin yanında terkib-i bendiyle de ünlü olan düalist şair. Ziya Paşa, Sadaret Mektubî Kaleminde tanıdığı tezkireci Fatin Efendi’den öğrendiği aruz yaşamının sonuna dek şiirlerindeki ahenk unsurunu oluşturmuştur. Fikren Doğu-Batı çatışmasını yaşayan, eserlerindeyse klasik tarzlardan vazgeçmeyen bir kalemdir. Ziya Paşa’nın Edebi Kişiliği Biçimsel olarak, son büyük Divân temsilcilerindendir. Nazirecilik geleneğini sürdürmüş; özellikle Bağdatlı Ruhî’ye yaptığı nazireyle dikkat çekmişti Edebiyatımıza getirdiği düşünce sistemi…