Sayı: 1 (Haziran 2020) Dergi dosyasının tamamına ulaşmak için TIKLAYINIZ. DERGİMİZİN “EVREN” KONULU YENİ SAYISI ÇIKMIŞTIR. ULAŞMAK İÇİN TIKLAYIN. Dilerseniz yazılara tek tek de ulaşabilirsiniz: Kapak ve Jenerik “Betik”tekiler 1 Seda Nur KURT: Ruhlar Âleminde 2 Efil YILMAZ: Ruhun Kökeni 5 Ferda TARA: Ruh 7 Mücahit Coşkun KÖSE: Zamanın Ruhu 10 Hayati SARIEKİZ: Ruh Tragedyası 14 Ensar KILIÇ: Dilin Nörolojik ve Ruh Bilimsel Kökeni 22…
Yazıların kategorisi: “ARAŞTIRMA”
Seda Nur Kurt‘un son şiir kitabı “Hoş Buldum Dünya” kitaplık raflarındaki yerini aldı. Kitapta şiirle postmodernizmin buluştuğu derin bir düşüncenin izleri sorgulanıyor. Kutlu Yayınevinden çıkan bu kitaba bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz. Edebiyat; en tutsak özgürlüğü sesimizin çıktığı kadar ama sessizce haykırmaktır. Bunun için şiir var olanı aynen aktarmak veya uyaklı dizelerle sözcükleri dans ettirmek değildir. Şiiri değerli kılan duygunun barındırdığı dolambaçlı yollardaki anlam derinliğidir. Yani imge…
Hayati Sarıekiz’in ilk romanı olan “Otacı”, Artikel Yayınlarından çıktı. Eserde otacı olmak için yola çıkan Otman’ın kırk günlük eğitim serüveni anlatılıyor.
Abstract
“Otacı”, the first novel of Hayati Sarıekiz, was published by Artikel Publications. In the work, Otman’s training adventure of forty days, who set out to become a herbalist (otacı), is told.
Bir bildungsroman olarak otacı
Dünya edebiyatında meşhur bir tabir vardır: Bildungsroman yani oluşum romanı. Şimdi benden beklediğiniz klasik tavır, tıpkı Şeyh Gâlib’in “Hüsn ü Aşk”ı gibi bu romanı da insanın olgunlaşma sürecini ve bu sürecin vardığı nihayeti anlatması bakımından, afili bir kelime olan bildungsroman elbisesine büründürerek anlatmak olacak. Hatta işi bir adım daha öteye götürüp erziehungsroman yani kahramanın yetişme sürecini anlatan bir roman olarak “Otacı”yı değerlendirebilirim. Sonra da “Otacı”nın Türk edebiyatında bu alanda yazılan ilk eserlerden biri olduğunu iddia edebilirim. Ama ben size bunların hiçbirinden bahsedemem. Çünkü bu roman o denli yerli, o denli Türk kültürünün pınarından doğuyor ki… Şüphesiz bu roman bizden bir şeyler anlatıyor. Yavaş yavaş kulağınıza Deli Dumrul’un meydan okuyan edası çalınıyor, sonra sanki bir yerlerde Salur Kazan’ı görür gibi oluyorsunuz.
Kitabı elinize aldıysanız hazırlıklı olun. Her an kitabın içerisinden aksakallarıyla Dede Korkut belirip avazı çıktığınca konuşacak, haykıracak:
Oğul oğul ay oğul
Bilir misin neler oldu?
Söyleştiler fısıl fısıl (Ergin, 2016: 106).
Tunus Türkleri, Tunus anayasasında tanımlanmış azınlıklardan biridir. Sayıları çeşitli kaynaklara göre 500 bin ila 2 milyon arasında değişmektedir. 2012’de, Tunus’taki Türk varlığı nedeniyle Türkçe eğitim programına dâhil edilmiştir. 1534’te İspanyolların Tunus’u işgal edeceği yönündeki haberler üzerine, Tunus halkının talebiyle Osmanlı ordusu 10.000 askerle Tunus’u ilhak etmiş ve bu askerler Tunus’a yerleştirilmiştir. Böylelikle Tunus’ta Osmanlı hâkimiyeti başlamıştır. Tunus, Libya, Cezayir ve Mısır ile birlikte en çok…
Libya’da bugün için bir milyondan fazla sayıda Türk kökenli insan yaşamaktadır. Türk kökenli nüfus siyasi anlamda Kaddafi sonrası Libya’da önemli bir konumdadır. Nitekim Ulusal Mutabakat Hükûmeti Başkanı Sarrac, Türk kökenli bir Libyalıdır. Libya Türkleri bugün için Libya’da önemli bir siyasi güç durumundadır. Libya Türkleri ülkede üçüncü büyük topluluktur. Vatandaşların etnik kökenlerini beyan etmelerine izin veren son nüfus sayımına göre (1936) Türkler, Araplar ve Berberilerden sonra…
Kuzey Afrika’da yaşayan ve Barbaros’un torunları olan Türk kökenli bir halk olan Kuloğulları (Köroğlu Türkleri) özellikle Cezayir, Tunus ve Libya’da yaşamaktadır. “Türklerin tarihini öğrendikçe, hem bilinen hem de gizli kalmış yanları beni büyüledi.” Profesör David Passig Kuzey Afrika’da milyonlarca Kuloğlu yaşıyor. Osmanlının geniş hâkimiyet sahası, Türk ulusunun dünyanın dört bir yanına yayılmasını sağladı. Bugün Türkiye’de pek bilinmese de Cezayir, Tunus ve Libya‘da Türk soyundan gelme…
Eski Yunan düşünürü Platon ile onun izinde gidenlerin oluşturduğu felsefi akım. Nitekim Platonculuk akımının savunucularına göre düşüncenin gerçekliği mutlaktır. Tin (ruh) hiçbir zaman ölmez. Ayrıca Platonculuğun ilk takipçileri Platon’un MÖ 4. yy.de özünü ortaya koyduğu okulun taşıyıcıları olmuştur. Atina dolaylarında konuşlanan bu okul, I. Justinianus’un isteği üzerine kurulmuştur. Geleneksel olarak bu akım üç ana döneme ayrılır: Erken, orta ve Neoplantonculuk dönemleri. Erken Platonculuk Erken Platonculuk, Platon…
Kısaca: Dünya tarihinde ilk ilkel tüfek 10. yüzyılda Çin’de icat edildi. Bu tüfek elde kullanılabilen küçük bir top mermisi formundaydı. Peki, ilk silah ne zaman icat edildi? Bugün bildiğimiz anlamdaki ilk ateşli silah ve tüfeklerin öncü üretimi, 14. yüzyılın sonlarına doğru İtalya’da ortaya çıktı. Dünya tarihinde ilk kez tüfekli askerlerden oluşan hususi tüfekçi birlikleri silahın icadı ile 15. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti tarafından tesis…
Künçin, Günçen veya Çin kaynaklarındaki adıyla Junchen [Çinçen] (軍臣), Lao Şang’ın yerine Hun tahtına geçen tankuttur. (Hunlar Göktürkler öncesindeki Türk devletidir.) Oldukça uzun bir süre saltanat süren Künçin’in yaşadığı dönemde Çin’de tam üç imparator değişmiştir. Bunlar Han Handanlığı’na bağlı imparatorlar olan Wen, Jing ve Künçin’in öldüğü dönemde Çin tahtında oturan Wu’dur. Bu üç imparator döneminde de, Çin ile evlilik-akrabalık temeline dayalı “hekin” barışı yapılmıştır. Künçin…
Bilinen adıyla Teoman ya da Tuman, Hun İmparatorluğu’nun tarihî kaynaklarda adı geçen en eski kumandanıdır. Teoman isminin aslı Türkçede “on bin” anlamına gelen Tümen’dir. Çin kaynaklarında Tu’man şeklinde yazılan kelimenin Türkçedeki “tümen” sözcüğüne denk geldiği tarihî İdikut Sözlüğü’nde açıkça görülmektedir. Bununla birlikte “tümen” kelimesinin kökeni konusunda çeşitli tartışmalar vardır. Çünkü gerek Altay dillerinde gerekse İrani dillerde, bu kelimeye rastlanmaktadır. (Farsça: toman, tümen; Moğolca: tümen) Teoman’ın…
Tarihte Türk adıyla kurulan ilk devlet olan Göktürkleri hukuk sistemlerinin özgünlüğüyle de dikkat çekmektedir. Nitekim Eski Türk hukuk sisteminde göçerliğin etkisi çok büyüktür. Örneğin Göktürk yasaları at çalmak vb. göçebe hayatı sekteye uğratacak olaylara ağır cezalar getirmiştir. Göktürk Dönemi’ne ait elimizde Göktürkçe ile yazılan Orhun Yazıtları hariç fazla bir hukuki belge olmasa da Uygur Dönemi’nde Eski Türklerin hukuk sistemini anlatan Uygur harfli çokça metin vardır.…
Sığır töreni nedir? Edebiyat açısından bakıldığında sığır töreni koşuk nazım biçimiyle şiirlerin söylendiği bayramlardır. Sığır törenleri, sürek avları için yapılan kutlama merasimleridir. Nitekim, Eski Türklerde üç çeşit bayram vardır. Bu bayramlar sığır töreni, yuğ töreni ve şölendir. Şölenlere şeylan da denir. İslamiyet Öncesi Türkler, dinî açıdan en çok sığır törenlerine önem vermiştir. Çünkü bu törenin amacı Kök Tengri’ye sunulmak üzere kurban sunumudur. Ayrıca, kutsal yönleri…
Nöral ağ teknolojisi insan beyni ile makineler arasında iletişimi tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Ayrıca İngilizcede neural lace olarak bilinir. Bu teknoloji sayesinde insanlar herhangi bir fiziksel davranış göstermeden tamamen zihinsel süreçler yoluyla makineleri yönlendirebilecektir. Aynı zamanda bu teknolojinin tamamen algısal gerçeklere dayanan şekline ise metaverse adı verilmektedir. Bu teknolojinin henüz somut bir uygulama örneği yoktur. Ancak muhtemelen gelecek yüzyıla damga vuran teknolojilerden biri nöral…
Hızyuvar, hava baskılayıcıları ve asimetrik motorlarca devinimi sağlanan basınç yuvarlarının hareketi sayesinde hareket eden yeni nesil bir taşıt sistemidir. Hızyuvarların en bilineni Elon Musk tarafından ABD’de inşa edilmekte olan Hyperloop One’dir. İlk olarak Vikipedi’de kullanılan hızyuvar kavramı daha sonra TÜBİTAK tarafından da benimsenmiş (bakınız 1 ve 2) ve hızyuvar kelimesi yaygınlaşmıştır. Uzun süredir kayda değer bir milat yaşayamayan taşımacılık sektörü için hızyuvar teknolojisi, taşımacılığın geleceğini…
Vyaçeslav Vsevolodoviç İvanov, 21 Ağustos 1929’da Moskova’da doğan Rus dil bilimci ve Hint-Avrupa dil ailesi araştırmacısıdır. Özellikle Kafkas coğrafyasında yaşayan Hint-Avrupa dillerindeki ünsüz sesler üzerine yaptığı glottatik çalışmalarla tanınmıştır. Tartu-Moskova Dil Bilgisi Okulu temsilcilerindendir. Babası tanınmış bir yazardır. Vyacheslav İvanov’un babası, tanınmış Sovyet yazarlarından biri olan Vsevolod İvanov’dur. Annesi, Vsevolod Meyerhold’un tiyatrosunda çalışan bir aktristtir. Çocukluğu, geçirdiği Taşkent şehrinin tahliyesi sırasında geçirdiği hastalıklar yüzünden zorluklarla…
Louis Trolle Hjelmslev, fikirleri Kopenhag Dil Bilimi Okulunun temelini oluşturan Danimarkalı bir dilbilimcidir. 3 Ocak 1899’da Danimarka’da dünyaya gelmiştir. Hjelmslev, akademisyen kökenli bir ailede doğmuştur. Babası bir matematikçidir. Kopenhag, Prag ve Paris’te karşılaştırmalı dil bilimi okuyan Hjelmslev, 1931’de Cercle Linguistique de Copenhague’yi kurmuştur. Hans Jørgen Uldall ile birlikte, glossematik olarak adlandırdığı ve Ferdinand de Saussure’nin gösterge bilimsel teorisini geliştiren yapısal bir dil teorisi geliştirmiştir. Bir…
Algirdas Julien Greimas (1917) Litvanya kökenli Fransız gösterge bilimcidir. Bir dönem Türk üniversitelerinde öğretim veren en önemli bilim insanlarındandır. Döneminin önemli dil bilimcilerindendir. Greimas’ın gösterge bilimi ve dil bilimi açısından belki de en önemli özelliği geleneksel filolojik bakış açısına karşı çıkması olmuştur. Filolojik bakış açısına göre yapılan dilsel incelemelerde bir dildeki eserler üzerinden ses bilgisel ve yapısal (morfolojik) incelemeler yapmak ana yöntem olarak kullanılmıştır. Bu…
1946’da İtalya’da doğan Marcel Danesi 21. yüzyılın en önemli dil bilimci ve gösterge bilimcilerinden biridir. Toplum tarafından yaygın olarak tanınması öpme ediminin kültürel gösterge bilimi açısından ifade ettiği anlam konusundaki çalışmalar sayesinde yakalamıştır. Danesi’nin “öpme edimine” dair Toronto Üniversitesi tarafından organize edilen anlatımını bu mavi bağlantıya tıklayarak izleyebilirsiniz. Danesi, Toronto Üniversitesinde “Semiyotik ve Lingustik Antropoloji” alanında profesör unvanını edinmiştir. Dil, iletişim ve gösterge bilimi yani…
Türk edebiyatı birbirinden önemli şairlerle hepimiz için büyük bir mirastır. Bu yazıda 2015 yılında yaptığımız bir ankette katılımcılara yönelttiğimiz Türk edebiyatındaki “en iyi şairler” hususundaki soruların yanıtlarını bulacaksınız. Sanatçıların aldığı oyların yüzdelik dilimi isimlerinin sağ tarafında belirtilmiştir. Necip Fazıl Kısakürek: 13,92136 Nazım Hikmet: 10,09564 Cemal Süreya: 8,182784 Mehmet Âkif Ersoy: 6,057386 Attila İlhan: 5,951116 Orhan Veli Kanık: 5,632306 Özdemir Asaf: 4,994687 Can Yücel: 4,888417 Turgut…




















