Belirli bir topluluk ya da sosyal çevrede, standart dilin yapı veya kelime dağarcığının dışında oluşan dillere, özel dil ya da grup dili denir. Özel dillerin bazı türleri vardır. Örneğin aynı meslek veya topluluktaki insanların kullandıkları özel diller jargon adını alır. Toplumda genelde sokak kültürünü temsil eden insanların kullandığı özel kelime dağarcığı ise argodur. Dillerin belirgin kullanılma alanlarında özel diller oluşur. Özel diller, grup dili ya da…
Simit Çay Edebiyat Etkinlikleri
Türkler tarih boyunca birçok farklı alfabeyi kullanmıştır. Bu alfabelerden Göktürk, Uygur, Arap, Latin ve Kiril alfabeleri uzun süre ve geniş ölçüde kullanılan alfabeler olmuştur. Bu alfabelerin yanında Mani, Brahmi, Tibet, Süryani, İbrani, Grek alfabesini Türkler kullandı mı? sorusunun yanıtı evet. Türklerin kullandığı alfabeler, çok farklı coğrafya ve kültürlerle temas etmeleri neticesinde sayıca fazladır. Bununla birlikte Çin alfabesi Türkler tarafından kabul edilmeyen alfabe olarak bilinir. Eski…
Türk dilinin tarihi dönemlere ayrılmasındaki ölçütler coğrafya, göç, savaşlar, siyasi olaylar, kültürel değişim, din değişimi ve en az çaba yasasıdır. Bu nedenler şu şekilde açıklanabilir: Coğrafya Türkçenin tarihi dönemlere ayrılmasındaki ölçütler bağlamında ele alacağımız ilk kriter coğrafyadır. Ana vatanı Orta Asya olan Türklerin farklı coğrafyalara göç etmeleri sonucunda birçok Türk dili arasında temel farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bu şekilde Karluk, Kıpçak, Sibirya ve Oğuz grupları teşekkül…
Doğa yürüyüşü, dağlarda veya kırsalda yürüyerek seyahat etmek için kullanılan genel bir kelimedir. Türkçe kökenli doğa yürüyüşü kelimesinin İngilizce kökenli yaygın kullanımı trekkingdir. Nitekim bu yazımızda bir doğa yürüyüşünün nasıl planlanacağını anlatacak, Türkiye’deki doğa yürüyüşü topluluklarını tanıtacağız. Yürüyüş, fiziksel aktivitenin yanı sıra boş vakit geçirme yöntemidir. Doğa yürüyüşü yapan birey, temiz havanın ve doğanın güzelliğinin tadını çıkarır. Yürüyüş ayrıca fiziksel ve zihinsel olarak zinde kalmak…
Dolaman ya da dolama, özellikle Osmanlı Dönemi’nde zengin Türk beyleri, askerler ve saray efradının giydiği bir giysi türüdür. Bugün İngilizce ve Almanca gibi Batı dillerinde “dolman” olarak bilinen ve kol dikiş dairesi geniş kıyafetler için kullanılan “dolman” terimi de Türkçe dolaman kelimesinden gelmektedir. Dolamanlar yapı olarak dar kollu olup giysinin ön tarafında bir açıklık bulunur. Dolamanlar uzun ve gevşek bir giysidir. Yabancı dillere “dolman” biçimiyle…
Vyaçeslav Vsevolodoviç İvanov, 21 Ağustos 1929’da Moskova’da doğan Rus dil bilimci ve Hint-Avrupa dil ailesi araştırmacısıdır. Özellikle Kafkas coğrafyasında yaşayan Hint-Avrupa dillerindeki ünsüz sesler üzerine yaptığı glottatik çalışmalarla tanınmıştır. Tartu-Moskova Dil Bilgisi Okulu temsilcilerindendir. Babası tanınmış bir yazardır. Vyacheslav İvanov’un babası, tanınmış Sovyet yazarlarından biri olan Vsevolod İvanov’dur. Annesi, Vsevolod Meyerhold’un tiyatrosunda çalışan bir aktristtir. Çocukluğu, geçirdiği Taşkent şehrinin tahliyesi sırasında geçirdiği hastalıklar yüzünden zorluklarla…
Louis Trolle Hjelmslev, fikirleri Kopenhag Dil Bilimi Okulunun temelini oluşturan Danimarkalı bir dilbilimcidir. 3 Ocak 1899’da Danimarka’da dünyaya gelmiştir. Hjelmslev, akademisyen kökenli bir ailede doğmuştur. Babası bir matematikçidir. Kopenhag, Prag ve Paris’te karşılaştırmalı dil bilimi okuyan Hjelmslev, 1931’de Cercle Linguistique de Copenhague’yi kurmuştur. Hans Jørgen Uldall ile birlikte, glossematik olarak adlandırdığı ve Ferdinand de Saussure’nin gösterge bilimsel teorisini geliştiren yapısal bir dil teorisi geliştirmiştir. Bir…
Algirdas Julien Greimas (1917) Litvanya kökenli Fransız gösterge bilimcidir. Bir dönem Türk üniversitelerinde öğretim veren en önemli bilim insanlarındandır. Döneminin önemli dil bilimcilerindendir. Greimas’ın gösterge bilimi ve dil bilimi açısından belki de en önemli özelliği geleneksel filolojik bakış açısına karşı çıkması olmuştur. Filolojik bakış açısına göre yapılan dilsel incelemelerde bir dildeki eserler üzerinden ses bilgisel ve yapısal (morfolojik) incelemeler yapmak ana yöntem olarak kullanılmıştır. Bu…
1946’da İtalya’da doğan Marcel Danesi 21. yüzyılın en önemli dil bilimci ve gösterge bilimcilerinden biridir. Toplum tarafından yaygın olarak tanınması öpme ediminin kültürel gösterge bilimi açısından ifade ettiği anlam konusundaki çalışmalar sayesinde yakalamıştır. Danesi’nin “öpme edimine” dair Toronto Üniversitesi tarafından organize edilen anlatımını bu mavi bağlantıya tıklayarak izleyebilirsiniz. Danesi, Toronto Üniversitesinde “Semiyotik ve Lingustik Antropoloji” alanında profesör unvanını edinmiştir. Dil, iletişim ve gösterge bilimi yani…
Türk edebiyatı birbirinden önemli şairlerle hepimiz için büyük bir mirastır. Bu yazıda 2015 yılında yaptığımız bir ankette katılımcılara yönelttiğimiz Türk edebiyatındaki “en iyi şairler” hususundaki soruların yanıtlarını bulacaksınız. Sanatçıların aldığı oyların yüzdelik dilimi isimlerinin sağ tarafında belirtilmiştir. Necip Fazıl Kısakürek: 13,92136 Nazım Hikmet: 10,09564 Cemal Süreya: 8,182784 Mehmet Âkif Ersoy: 6,057386 Attila İlhan: 5,951116 Orhan Veli Kanık: 5,632306 Özdemir Asaf: 4,994687 Can Yücel: 4,888417 Turgut…
Türkçeyi diğer dillerden ayıran en temel özellikler genel olarak Altay dillerinin genel özellikleridir. Türkçenin özellikleri, genel olarak kurallı bir dil olması ve ses uyumlarına bağlı kalması temelinde kurulur. Peki, Altay dillerinin Hint Avrupa dillerinden ayıran özellikler nelerdir? Bu sorunun en kısa cevabı Türkçede eklerin çok işlek kullanılmasıdır. Ayrıca bu yazının İngilizce versiyonu için tıklayınız. 1. Türkçe sondan eklemeli bir Altay dili olduğu için Altay dil…
“Dil ve kültür arasındaki ilişki nedir?” sorusunun yanıtını işlediğimiz bu yazıda bu ilişki ile ilgili örnekleri de bulacaksınız. Ayrıca kültür dili kavramından da bahsedeceğiz. İnsan iletişiminde kültür, işaretlerin oluşturulması ve etrafındaki her şeye anlam vermenin bir yolu olarak görülmelidir. Bu nedenle kültür, semboller veya anlamlı işaretler sistemi olarak tanımlanır. İnsanların iletişim amacıyla kullandığı ana sistem dilsel olduğu için toplumsal işaretler sistemi olan kültür dil ile…
Ottova rima, uyak örgüsü a-b-a-b-a-b-c-c olan sekiz mısralık bir nazım biçimidir. İtalya edebiyatı çıkışlı bu biçim, özellikle 15. ve 16. yüzyılda başta İtalya olmak üzere İspanya ve Portekiz’de birçok şair tarafından kullanılmıştır. Bu biçimi kullanan şairlerden en önemlileri Ludovico Ariosto, Torquato Tasso, Alonso de Ercilla y Zúñiga ve Luís Vaz de Camões’tir. Ottova rima başlangıçta kahramanca temalar üzerinde uzun şiirler için kullanılmış, daha sonra genel…
Kısa nesir, kullanılan karakter sayısı sınırlı olan ve genel bağlamda sorgulayıcılık içeren düzyazılar için kullanılan genel bir addır. Küçürek hikâye ise kurmaca bir hayali yansıtan kesitlere denir. Çünkü küçürek hikâye; yoğun, kısa ve özlü bir anlatıma sahiptir. Küçürek Hikâye Nedir? Küçürek hikâye hayatın bir kesitini kısa ve yoğun bir üslupla anlatan kısa nesirlerdir. Bu hikâyeler tek bir cümleden dahi oluşabilir. Küçürek hikâyelerde amaç, hayatın çıkışsızlığını…
Kişileştirme veya teşhis, insan niteliklerinin hayvanlara, nesnelere veya fikirlere verildiği bir edebî sanattır. Nitekim bir metinde kişileştirmenin olması, insansız bir şeyin insanmış gibi gösterilmesi anlamına gelir. Teşhis duygular, istekler, istençler, hareketler ve konuşma gibi insan niteliklerini genellikle bir metafor vasıtasıyla başka bir varlığa aktarmaktadır. Kişileştirme kelimesi, Türkçe kişi kelimesinden türetilmiştir. Teşhis ise Arapça şahıs kelimesi ile ilintilidir. Teşhis sanatının karakteristik olduğu edebî tür fabllardır. Kişileştirmenin…
Düzyazı (nesir), Türk Dil Kurumu tarafından “şiir olmayan söz ve yazı, nesir, mensur, inşa” olarak tanımlanmaktadır. Batı dünyasında ise düzyazı daha çok Eski Fransızca bir kelime olan “prose” ile karşılanmıştır. Düzyazı yazılı dilin doğal biçimidir. Bu biçimde, tablolaştırma veya sıralama yapılmaz. Yani her cümle kendisinden sonra gelen cümle ile söz dizimsel ilişki içerisindedir. Günlük iletişimde kullanılan dil ile doğru orantılı olan düzyazıda özel bir ritim…
Anjambman ya da Türk Dil Kurumuna göre anjanbuman, şiirdeki dizenin tek bir satırda bitmeyip bir alt satıra taşmasıdır. Bu nedenle anjambmana dize taşırma da denir. Anjanbuman Türk edebiyatında ilk kez Servetifünun Dönemi‘nde kullanılmıştır. Tevfik Fikret, bu konuda bir öncüdür. Anjanbuman, Türk Dil Kurumunun Fransızca kökenli anjambman kelimesinin dilimizde kullanılmasını istediği söyleyişidir. Nitekim anjambman ile aynı anlama gelir ve TDK tarafından “dizenin son kelimesiyle sonraki dizeyi…
1790’da İngiltere Krallığı’nda doğan John Austin, hukukta maddi delillerin esas alınmasına dair görüşleriyle bilinmektedir. O, Jeremy Bentham tarafından ortaya atılan “yararcılık” felsefesinin geliştiricilerindendir. Onun yayımladığı kitaplar neticesinde, Batı ülkelerinde analitik hukuk prensipleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Londra Üniversitesinde verdiği derslerden derlenen notlarıyla o öldükten sonra yayımlanan eserindeki ilkeler bugünkü çağdaş hukuk normları için önemli bir öncü olarak kabul edilmektedir. Napolyon Savaşları’na katılmıştır. Austin, Londra Üniversitesinde hocalık…
Bugün Trabzon yerel gazeteler açısından Türkiye'nin en gelişmiş yerel medyalarından birine sahiptir. Trabzonspor gazeteleri en çok besleyen şehir dinamiğidir.
Türkçe gibi Altay dil ailesini paylaşan bir diğer dil Tunguzcadır. Bu yazımızda, Tunguzlar ile ilintili bir Kuzey Asya topluluğu olan ve tayga ormanlarıyla kaplı bir coğrafyada yaşayan Evenkleri konu edindik. Peki, Evenkler kimdir? Evenklerin dili, kültürü, nüfusu ve daha fazlası bu yazıda.